مقالات

نقش پیراهن سیاهان در قیام 15خرداد

در تحولات و جنبش‌های سیاسی تاریخ معاصر ایران، برخی زوایای تاریکی وجود دارد که با گذشت دهها سال از زمان وقوع آن و علی‌رغم چاپ و انتشار اسناد و خاطرات متعدد، همچنان ناگفته مانده است. یکی از این وقایع نقش پیراهن سیاهان در جریان قیام 15 خرداد 1342 می‌باشد که نگارنده تاکنون هیچ نوشتاری، ولو مختصر درباره این موضوع در تألیفات مشاهده نکرده است. شاید علت عمد این مسئله، پنهانکاری مطلق دست‌اندرکاران این واقعه ـ اعم از عناصر ستادی و مجریان ـ بوده که باعث شده است اولاً هیچگونه مدرکی از اقدامات آنها برجای نماند و از سوی دیگر عملیات به‌گونه‌ای طراحی شده بود که به‌ندرت توجه نیروها و عناصر حاضر در قیام را به خود جلب می‌نمود. از این‌رو در اسناد و خاطرات مربوط به قیام 15 خرداد ـ به‌جز مطالبی مبهم ـ اشاره‌ای به این نکته مهم نشده است.

هیأت دولت اسدالله علم و بازماندگان قیام 15 خرداد

از قیام 15 خرداد 1342 در اعتراض به دستگیری امام خمینی، به عنوان طلیعه انقلاب اسلامی می‌توان نام برد. در این قیام که با سرکوب شدید دستگاههای امنیتی مواجه شده، اقشار مختلف مردم به ویژه جمعی از افراد شاغل در بازار تهران از جمله: باربران، شاگردان حجره‌ها، کارگران و نظایر آنها به شهادت رسیدند. حضور این قشر از مردم در تظاهرات، از منظر هیأت حاکمه به عنوان نارضایتی از وضع موجود و به تعبیر دیگر معضل معیشتی تلقی شد.

یاوران آفتاب

در تابستان 1382، طرح ثبت وقايع 15 خرداد 1342 در ورامين و پيشوا پيشنهاد شد. كار از پيشوا شروع شد؛ شهري در 45 كيلومتري شرق تهران؛ شهري مذهبي با آدمهايي سختكوش‌. بارگاه امام‌زاده جعفربن موسي‌الكاظم نيز در اين شهر واقع شده است‌. ابتدا از آقاي حسين جنيدي جعفري‌، استاد دانشگاه و مراكز تربيت معلم‌، راهنمايي گرفتيم‌. جنيدي از اهالي همان منطقه است‌. او حاج تقي علايي را معرفي كرد و از طريق او با حاج حسن اردستاني جعفري و حاج سيدمحمد طباطبايي آشنا شديم‌.

احزاب سیاسی و قیام 15 خرداد

بعد از کودتای 28 مرداد 1332شاه با تمام ابزار خود به سرکوب معارضان پرداخت. بعد از اینکه در ظاهر به موفقیت‌هایی دست یافت در اواخر دهه 1330 که به نظر می‌‌رسید در اوج قدرت باشد با بحران اساسی داخلی و خارجی روبرو گردید و با روی کار آمدن کندی و ارائه دکترین دمکراسی هدایت شده و لزوم اصلاحات اجتماعی با چالش دیگری روبرو شد. او با دادن وعده و وعید به کندی توانست امینی مجری اصلی اصلاحات را از گردونه خارج کرده و رهبری انقلاب معروف به شاه و مردم را بر عهده بگیرد.
...
44
© تمامی حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد 1342 محفوظ است.