● ساعت 7 صبح امروز، محمدرضا پهلوى، به مناسبت آغاز پنجاه و ششمين سال مشروطيت ايران از راديو ايران پيام داد.به گزارش خبرنگار روزنامه کیهان بيشتر پيام شاه درباره اصول مشروطيت و اصل دمكراسى در ايران و جهان بود اما در چند جمله پايانى به مسائل روز كشور توجه داشت و سعى شده بود مسئله انحلال انتخابات دوره بيستم و تأخير در برگزارى انتخابات جديد توجيه شود. پس از پيام شاه، پيام نخستوزير از راديو پخش شد. على امينى بيشتر به دو مسئله آزادى و حقوق بشر در ايران و جهان توجه كرد و در پايان به اين نتيجه رسيد كه دولت من، مجلس را كه مظهر اراده عمومى شناخته نمىشد و آزادى رأى در انتخابات آن تأمين نشده بود، تحمل نكرد و به فرمان اعلىحضرت همايونى منحل گرديد.
● امروز به مناسبت جشن مشروطيت دسته موزيك ارتش در پارك شهر تهران مارش نواخت و سرود خواند. ساعت30/8 بعدازظهر نيز مراسم آتشبازى در ميدان فوزيه برگزار شد. تنها محلهايى كه از جشن مشروطيت در آنها خبرى نبود، مجلس شوراى ملى و مجلس سنا بود.
● روزنامه وظیفه درباره برگزاری جشن انقلاب مشروطیت نوشت :«دستگاههاى دولتى چراغانى كرده و جشن گرفته بودند، ولى در سراسر كشور، حتى يك فرد عادى در اين مراسم شركت نكرد.»
● امروز چهاردهم مرداد مصادف با پنجاهوهفتمین سال انقلاب مردم ایران کلیه سازمانهای دولتی تعطیل شد. به نوشته روزنامه بهار ایران قیام نجاتبخش خلق ایران که قرنها در زیر فشار عمال جور و ستم و حکام مستبد به ستوه آمده بود سرانجام قرین موفقیت شد و در روز 14 مرداد سال 1285 مظفرالدین شاه به ارادة ملت تسلیم گردید و فرمان مشروطیت را امضا کرد.
● محمدرضا پهلوی به مناسبت سالگرد مشروطیت ایران پیامی صادر کرد و در بخشی از آن گفت: من پیوسته بدین حقیقت معتقد بودهام و هستم که رژیم دموکراسی از آن جهت که مستلزم شرکت مردم در تعیین سرنوشت خودشان است تنها رژیمی است که میتواند رشد و سعادت واقعی یک ملت را تأمین کند. بدیهی است در رژیم مشروطه مجلسین شورای ملی و سنا مظاهر عالیة مشروطیت هستند و به همین جهت امیدوارم انتخابات این دو مجلس هرچه زودتر شروع شود... سال گذشته به همین مناسبت گفتم و اکنون نیز تکرار میکنم که دموکراسی یک کالای وارداتی نیست که بتوان آن را از جای دیگر سفارش داد بلکه ثمرة درختی است که باید بذر آن در کشتزار روح و فکر هر جامعه کاشته شود و در همان زمین ریشه کند و رشد نماید و بارور گردد.»
● امروز از طرف سردار فاخر حکمت جشن مجلل و باشکوهی به مناسبت پنجاهوهفتمین سال مشروطیت ایران در مجلس شورای ملی برگزار شد. حدود شش هزار نفر برای شرکت در این مجلس دعوت شده بودند.
● به نوشته روزنامه اطلاعات، مذاکرات و اقداماتیکه برای رفع اشکالات موجود و آغاز کار به کارخانه قند همدان جریان دارد به نتیجه نزدیک میشود.
● به نوشته روزنامه اطلاعات، امروز کسب اطلاع شد کوره اغلب کارخانههای سیمان کشور به علت عدم فروش محصول تعطیل شده است. یک مقام مطلع در این باره اظهار داشت انبار کارخانههای سیمان کشور از محصول پر شده و به همین مناسبت کار کارخانهها از مرحلة سیمان نرم شده تعطیل گردیده است. این مقام اضافه کرد قریب دو ماه است که کوره کارخانه لوشان تعطیل میباشد.
● آیتالله حاج سیدعلی موسوی بهبهانی از علمای مقیم اهواز در مورد وقایع چندماهه اخیر و بازداشت آیتالله خمینی، قمی، محلاتی و نیز درباره ممانعت شدید رژیم شاه از ملاقات علما با آیتالله خمینی اعلامیهای امروز صادر فرمود ایشان در این اعلامیه از حاکمیت به خاطر اخطار به علمای مهاجر به تهران که هر چه زودتر تهران را ترک گویند انتقاد کرده و آورده است: «...من از دستگاه دیکتاتوری سؤال میکنم آیا مهاجرت علماء اعلام شهرستانها جز به منظور پشتیبانی از مراجع تقلید که خواست آنها خواسته تمام ملت مسلمان ایران است برای امر دیگری بوده آیا آیات عظام با اجتماع خود در تهران برای دستگاه دیکتاتوری خطری ایجاد نموده است. آیا جز برای این بوده که به دنیا ثابت کنند قیام مراجع و ملت ایران به لحاظ دفاع از حریم مقدس اسلام تا سرحد امکان ادامه دارد و تا به هدف مقدس خود نرسند از پای نخواهند نشست.
عجبا در کشوری که فریاد آزادی خواهی گوشها را کر نموده به چه مجوز قانونی از اجتماع علماء شهرستانها که نماینده تمام مردم مسلمان ایران هستند جلوگیری میکنند...» آیتالله بهبهانی در بخش دیگری از اعلامیهاش به انتخابات بیست و یکمین دوره مجلس شورای ملی و ایجاد محدودیت برای آیتالله خمینی توسط رژیم اشاره کرده و نوشته است: «... البته انتخاباتی که بوسیله این دولت غیر قانونی و در زیر سایه سرنیزه انجام پذیرد، نتیجه آن معلوم است. علاوه آیات عظام بالاخص حضرت آیتالله العظمی آقای خمینی دامت برکاته که از اعاظم مراجع تقلید و مورد احترام تمام مسلمانان جهان میباشند معظم له را در محدودیت شدید قرار داده و اجازه ملاقات به اشخاص داده نمیشود. بدون تردید این اعمال غیرانسانی و خلاف قانون مورد تنفر و انزجار شدید ملت مسلمان و شریف ایران است روحانیت همواره به وظائف شرعی خود عمل نموده و تا برآورده شدن تمام خواستههای قانونی ملت ایران در مقابل دستگاه فاسد استعماری و استبدادی از پای نخواهد نشست....»
● آیتالله مرعشی نجفی امروز به اطلاعیه ساواک در پی آزاد نمودن آیتالله خمینی که در تاریخ 12 مرداد در روزنامههای کیهان و اطلاعات چاپ شده بود جوابیهای منتشر نمود ساواک در این اطلاعیه آزادی علما را چنین وانمود کرده بود که چون بین مقامات انتظامی و آیات خمینی، قمی و محلاتی تفاهمی حاصل شده که در امور سیاسی مداخله نکنند و از این تفاهم اطمینان کامل حاصل گردیده است بنابراین آنان به منازل خصوصی منتقل شدند. آیتالله نجفی با تجزیه و تحلیل متن اطلاعیه فوق، موضوع و متن اطلاعیه را ساختگی و به کلی بیاساس و دور از حقیقت دانست و اعلام کرد « به زودی انشاءالله پرده از روی این صحنه سازیها برداشته شده و حقایق بر عموم مردم مسلمان ایران و جهان کشف خواهد شد».
● در گزارش خیلی محرمانه ساواک آمده است امروز نیز از مراجعه و ملاقات طبقات مختلف مردم با آیتالله خمینی، قمی و محلاتی جلوگیری به عمل آمد و مأمورین در محلهای اقامت آنان مراقب اوضاع بودند.
● ساعت 16 امروز در بین بازاریان و اعضای جبهه ملی سخن از این بود که ساعت 20 قرار است آیتالله خمینی از محل فعلی واقع در داوودیه به قلهک خیابان دولت ایستگاه قنات باغ روغنی انتقال مکان دهد ساواک در این گزارش افزوده است بخاط همین عدهای از بازاریان و افراد جبهه ملی در قلهک ایستگاه قنات سرچهارراه اختیاریه اجتماع و منتظر ورود آیتالله خمینی بودند. در میان جمعیت عدهای از معممین نیز مشاهده میشدند در ساعت 21 از طرف پلیس به وسیله بلندگو به مردم دستور تفرقه داده شد و افراد تا ساعت 22:30 به تدریج به طرف شهر حرکت نموده و فقط سینفر از بازاریان در محل فوق مستقر شدند.
● گزارش منابع امنیتی حاکیست ساعت 10:50 امشب آقایان مصطفی خمینی، محمود بروجردی، شهابالدین اشراقی، محمدحسن اعرابی و آقای لواسانی وارد منزل آقای روغنی گردیدند و پس از دقایقی صحبت مشغول استراحت شدند.
• آیت الله مرعشي نجفي امروز در تلگرامی به آیت الله قاضی طباطبایی, بازگشتش را به تبریز تیریک گفت. دراین تلگرام آمده است: از مراجعت آن جناب و استفاضه مؤمنين كمال مسرت حاصل دوام توفيقات را در ترويج اسلام مسئلت مينمايم.
• امروز عدهاي از روحانيون از زندانهاي مخوف رژيم آزاد شدند. به نوشته بعثت، ارگان مخفي دانشجويان حوزه علميه قم امروز عدهاي از رزمندگان روحاني كه در عصر آزادي انسانها در زندانهاي مخوف و سلولهاي تاريك حكومت سياه ايران به سر ميبردند و به جرم حقگويي و دفاع از حريم ديانت و مليت تودة رنجديدة ايران و گام برداشتن در راه هدفهاي عالي و مترقيانة مراجع عظام و رهبران عالي مقام نهضت حياتبخش روحانيت و ملت بازداشت شده بودند، به ما رسيد. اين عده عبارتندار آقايان: حاجشيخ مهدي حقپناه، حاجشيخ علي اصغر مرواريد، حاجشيخ محمد تهراني، سيدعبدالرضا حجازي، علي حجتي كرماني، عباس واعظ طبسي، محمدرضا محامي، حاجشيخ مهدي رباني گيلاني، محمودي اهوازي، مرتضي فهيم كرماني و سيدمحمد كاظم قرشي آزاد شدند.
• رباني املشي یکی از آزادشدگان امروز خواستار مسافرت به شمال و قم شد. وی در نامه ای به رئیس سازمان امنيت و اطلاعات كشور نوشت: طبق قرار صادره قيد گرديد كه از حومه قضايي تهران خارج نشوم در صورتيكه بايد در قم ساكن باشم متمني است دستور فرماييد چند روزي براي زيارت ابوي به شمال و سپس چند روزي براي زيارت به مشهد بروم و سپس به قم مشرف شوم.
• جشن مشروطيت در سراسر كشور برگزار شد. بعدازظهر امروز به مناسبت عيد مشروطيت در مجلس شوراي ملي جشن باشكوهي برپا بود. در اين جشني كه از ساعت 7 بعدازظهر آغاز شد نخستوزير ـ رئيس مجلس سنا ـ وزيران و رجال و شخصيتهاي مملكتي و ارباب جرايد با بانوانشان در اين جشن به دعوت مهندس رياضي رئيس مجلس شورايملي شركت داشتند. در محوطه مجلس از مدعوين به گرمي پذيرائي به عمل آمد و تا پاسي از شب اين مجلس جشن و شادي ادامه يافت.
• در سراسر كشور به مناسبت روز چهاردهم مرداد و جشن مشروطيت جشنهائي از طرف سنديكاهاي كارگري اصناف، شركتهاي تعاوني روستائي انجمنهاي محلي و طبقات مختلف مردم برپا گرديد بطوري كه خبرنگاران شهرستانهاي پست تهران گزارش ميدهند در تمام مراكز استانها و شهرستانها بهمين مناسبت جشنهائي برپا گرديد.
• ساعت هفت بامداد امروز محمدرضا پهلوی به مناسبت آغاز پنجاه ونهمين سال مشروطيت ایران پیامی فرستاد و طی آن گفت: طبق آرزو اظهار اميدي كه در سال گذشته به همين مناسبت كرده بودم تحول بيسابقهاي در بنياد دموكراسي و حيات ملي ما پديد آمده است و اين خود موجب نهايت مسرت خاطر ما است من هنوز به تمام آرزوهائي كه براي سعادت و رفاه شما ملت لايق و نجيب در دل ميپرورانم نرسيدهام ولي خوشحالم از اينكه احساس ميكنم من و شما با تصميم راسخ در وصول به آرزوهاي ملي گام برميدارم و اميدواريم كه به ياري خداي متعال هر چه زودتر مقامي را كه تاريخ بارها شايستگي ما را نسبت به آن تأييد كرده است در بين ملل را راقیه جهان احراز كنيم. او افزود: اكنون حكومت اكثريت يعني هدف و مفهوم واقعي دموكراسي در مملكت ما ريشه گرفته و ثمرات آن نظر تحسين و احترام كليه ملل را نسبت به ميهن ما جلب كرده است و اين خود مايه سربلندي است.
• حسنعلي منصور نخستوزير هم به مناسبت سالگرد مشروطيت ايران پيامي به مردم ايران فرستاد. او درپيامش گفت: متأسفانه با گذشت زمان نيات پاك و هدفهاي مقدس بانيان و شهداي مشروطيت بطور كامل جامه عمل نپوشيد و عناصر ارتجاعي مانع از تجلي كامل اراده ملت و به ثمر رسيدن انقلاب مشروطه شدند و دامنه نفاق و اختلاف و ضعف را به جايی كشيدند كه تدريجاً استقلال سياسي و اقتصادي مملكت و امنيت و آرامش كشور در معرض خطر واقع شد و اساس استقلال و قوميت و مليت ما در معرض سقوط قرار گرفت.
• عبدالله رياضي، رئيس مجلس شوراي ملي نیز در پیامی سالروز مشروطیت را تبریک گفت و یادآورشدکه مشروطيت ما، راه دشوار و درازي را با استقامت و متانت پيمود و از فرار و نشيبهاي ناهموار گذشت و مشكلات فراواني را پشت سر گذاشت تا سرانجام راه خود را هموار ساخت چنان كه اكنون با استواري در آن گام برميدارد و پيش ميرود.