آیت‌الله روح‌الله کمالوند به روایت اسناد ساواک

مهرنوش کاظمی

یکی از بزرگانی که در خطه دلاور خیز لرستان نشو و نما نمود و در کوران های مختلف تاریخی به ایفای نقش پرداخت، « آیت الله حاج شیخ روح الله کمالوند خرم آبادی» است که با جایگاه علمی، فقهی وسیاسی خود، در زمان های گوناگون علی الخصوص روزهای سخت پس از قیام 15 خرداد 1342 به حمایت از اسلام و نهضت امام خمینی (ره) قیام نمود. همین سابقه روشن سیاسی و فقهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی را بر آن داشت تا با انتشار کتاب «آیت الله روح الله کمالوند به روایت اسناد ساواک» نه تنها به گوشه و کنار زندگی و مجاهدت های این عالم برجسته بپردازد، بلکه نقش مردم سرزمین دلاور خیز لرستان را نیز در جریان انقلاب اسلامی و تبعیت از علما برجسته نماید.
مطالب کتاب در چهار بخش گنجانده شده اند.
1- مقدمه سی و پنج صفحه ای که شامل زندگینامه آیت الله کمالوند می شود
2- بخش اسناد
3- فهرست اعلام
4- ضمائم و عکس ها
در مقدمه کتاب ما با مراحل مختلف زندگی آیت الله کمالوند در شهرهای خرم آباد، بروجرد، اراک و قم آشنا می شویم و در پوستین این مطالعه، نگاهی به اتفاقات مهم از جمله اوضاع خرم آباد در زمان صدور فرمان مشروطه، جنگ بین الملل، اوضاع بروجرد در زمان اشغال ایران توسط متفقین، کودتای رضاخان در سوم اسفند 1299، انتقال حوزه علمیه اراک به قم، دوران خفقان حکومت رضا شاه و حوادث شهریور 1320 می اندازیم.
آیت الله کمالوند تنها فردی بود که در زمان حبس آیت الله کاشانی در قلعه فلک الافلاک خرم آباد، به روش های مختلف وارد زندان می شد و با آیت الله کاشانی دیدار می نمود. ایشان موسس حوزه علمیه کمالیه در لرستان بودند که در سال 1329 تاسیس گردید.
اما چهره انقلابی آیت الله کمالوند در سال 1341 نمایان شد که لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی به تصویب رسید. ایشان از مخالفین سرسخت این لایحه و از همراهان پابرجای امام خمینی(ره) در این مخالفت بودند. در پی انقلاب سفید و اعتراضات منجر به حادثه فیضیه، آیت الله کمالوند پس از مشورت با برخی از علما از جمله آیت الله بهبهانی، به دیدار شاه رفته تا شاید راهی برای رفع اختلافات پیدا شود. اما پس از مشاهده عواقب سوء و بهره برداری های رژیم از این ملاقات، آیت الله کمالوند به صف اول مخالفین حکومت پهلوی پیوست.
موضع گیری شدید حضرت امام خمینی (ره) و علما در مقابل حکومت پهلوی در عاشورای سال 1342، و ایستادگی مردم در پیروی از نهضت، منطقه لرستان را نیز با محوریت آیت الله کمالوند و آیت الله سید عیسی جزایزی در این مسیر قرار داد.
ایشان پس از دستگیری امام (ره) نیز از پا ننشستند و هم زمان با بسیاری از علما، در اعتراض به این دستگیری به تهران مهاجرت کرده و متحصن شدند. حتی پس از  پایان تحصن نیز ساواک با ترفند های مختلف ایشان را تا دیماه 1342 از لرستان به دور نگه داشت تا اینکه در پایان این ماه در میان خیل جمعیت مشتاقان، وارد خرم آباد شدند.
اما در پانزدهم فروردین سال 1343، آیت الله کمالوند که به جهت دیدار امام خمینی (ره) راهی تهران شده بود، به طور ناگهانی جان به جان آفرین تسلیم نمود و راهی دیار حق شد. در تشییع جنازه باشکوه ایشان، امام خمینی (ره) و فرزندشان سید مصطفی نیز حضور داشتند
بخش اسناد مربوط به مرحوم آیت الله کمالوند، شامل اسنادی است که از سال 1330 تا سال 1355 از ایشان در بایگانی های مختلف وزارت جنگ، شهربانی و ساواک گردآوری شده بودند.
در بخش اسناد کتاب «آیت الله روح الله کمالوند به روایت اسناد ساواک»:
الف. اسناد به ترتیب تاریخی چیده شده اند و بجز اسناد تکراری، تمام اسناد پرونده ای ایشان آورده شده است.
ب. مواردی که نیاز به گویا سازی داشته، اعم از زندگینامه ی مختصر رجال و شرح بعضی وقایع تاریخی، گویا و در ذیل اسناد آورده شده اند.
ج. اسناد بدون هیچ ویرایشی آورده شده اند و حتی از حروف چینی سربرگ ها خودداری گردیده است.
د. و در نهایت علائم و رموز استفاده شده در اسناد، در قسمت (سخن ناشر) توضیح داده شده اند.
این کتاب به انضمام فهرست اعلام و تصاویر 270صفحه دارد و تاریخ انتشار آن نیز زمستان 1391 است.

 
تعداد بازدید: 5278