عیدانه پانزدهم خرداد

تدوین رضا رضایی

در کشور اسلامی ایران، عید فطر یکی از مهم ترین مناسبت های مذهبی است که به نوعی نماد وحدت و همدلی مسلمانان نیز محسوب می شود. برپایی نماز جماعت عید سعید فطر نقطه عطف این وحدت و یکرنگی است. در این مقاله قصد داریم، نگاهی به روزهای منتهی به عید سعید فطر در سالهای 1340 تا 1343 و همچنین روزهای اول و دوم شوال در این سالها بیاندازیم. سالهایی که کم کم مردم به فکر همدلی و اتفاق مستحکم دیگری افتادند و به رهبری روحانیت، نهضتی را آغاز کردند که منجر به پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 گردید.

پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد، به همین مناسبت، به گلچین مطالب تقویم تاریخ 1340 تا 1343 نموده است. مطالبی که همگی به همت نویسندگان دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، از میان روزنامه ها و جراید معتبر و کثیر الانتشار آن سالها استخراج شده اند. درباره این مطالب باید گفت که آنها عینا انتخاب و در بخش تقویم تاریخ 1340 تا 1343 منتشر شده اند و ما به مناسبت فرا رسیدن عید سعید فطر، مطالب مربوط به روزهای 29 رمضان تا 2 شوال سالهای 1340 تا 1343 را اتنخاب کرده و در این عیدانه تحت اختیار شما خوانندگان قرار می دهیم. تقویم تاریخ 1340 تا 1343 نمونه ساده روزشمارهایی است که در دفتر ادبیات انقلاب اسلامی تدوین شده اند. روزشمارهای15 خرداد که دربرگیرنده اخبار روز به روز سالهای 1340 تا 1343 هستند و روزشمار های انقلاب اسلامی که به انتشار اخبار روز به روز بهار 1356 تا بهمن 1357  پرداخته اند.

مرور این روزها، علاوه بر اینکه ما را نیم قرن به گذشته باز می گرداند و از حال و هوای آن روزها مطلع می سازد، نکته هایی را هم برای ما بر ملا می سازند. در آن سالها ماه رمضان با ماه های زمستان هم زمان بود و به ظاهر کشور در آرامش مطلوب دولت وقت به سر می برد. اما حال که با علم امروزی از تاریخ، نگاهی به سه روز زمستان از سالهای آغازین نهضت می اندازیم، نشانه هایی از نارضایتی و خشم مردم را رصد می کنیم و همینطور تارهایی از ریشه های قیام 15 خردادبرای ما آشکار می شوند. از جمله آنها می توان به حجم دستگیری ها و آزادی های موقت روحانیون در همین سه روز اشاره کرد که شاید در آن روزها با توجه به سرکوب های شدید اطلاعاتی و سانسورهای مطبوعاتی، اخبار آنها آنچنان که باید بین مردم منتشر نمی شد. حال با این پیش زمینه، تاریخ روزهای منتهی به عید سعید فطر و پس از عید  فطر را در آن سالها ورق می زنیم.

چهارشنبه 16 اسفند 1340 / 29 رمضان 1381 / 7 مارس 1962

● آیت‌الله محمدرضا موسوی گلپایگانی در نامه‌ای به حسین قدس نخعی، وزیر امور خارجه ـ که در غیاب علی امینی جانشین نخست‌وزیر است ـ نوشته است: «دکتر ارسنجانی، وزیر کشاورزی تلگرافی به حقیر به نام تبریک عید [فطر] مخابره کرده و در آن از توجه علمای اعلام در مورد زمین‌دار شدن زارعین اظهار تشکر نموده است. علاوه بر آن که از طرف علمای اعلام با قانون اصلاحات ارضی موافقتی نشده، هر قانونی که برخلاف احکام مقدسه دین مبین اسلام باشد لغو و بلااثر است. چون از یک نفر که خود را به عنوان وزیر معرفی می‌کند چنین تهمت بی‌اساس، آن هم نسبت به مقام حجج اسلام موهن و تحریک‌آمیز است و جز به ناچار ساختن علمای اعلام در اظهار مخالفت تعبیر دیگری ندارد، مقتضی است ایشان را به آثار نامطلوب این حرکات، آن هم در غیاب جناب آقای نخست‌وزیر، متوجه نموده و رفع این اتهام از ساحت علمای اعلام اقدام فرمایید.»

 ● فعالیت دانشسرای عالی تهران بعد از شصت روز تعطیلی آغاز شد. این مؤسسه به دنبال اعتصاب دانشجویان سال اول در اعتراض به قطع کمک هزینه تحصیلی تعطیل شده بود.
● حدود 200 نفر از دانشجویان ایرانی علیه علی امینی، نخست‌وزیر که سرگرم بازدید از لندن است، تظاهرات کردند. بر روی تابلوهایی که در دست دانشجویان بود، این شعارها به چشم می‌خورد: دانشجویان [دستگیر شده در تظاهرات روز اول بهمن دانشگاه تهران] را آزاد کنید، بدون پارلمان انجام هیچ‌گونه اصلاحاتی میسر نیست.

پنج شنبه 17 اسفند 1340 / 1 شوال 1381 / 8 مارس 1962

● نماز عید فطر در تمام مساجد بزرگ و کوچک ایران برگزار شد.
● علی امینی، نخست‌وزیر پس از توقف سه روزه در لندن و ملاقات با مقامات دولت بریتانیا به ژنو رفت. دولت بریتانیا اعلام کرد پس از آن‌که نتیجه مطالعات بانک جهانی درباره سومین برنامه توسعه و آبادانی ایران معلوم شد، به این سؤال جواب خواهد داد که آیا شرایط مالی کنونی بریتانیا اجازه کمک به این برنامه را می‌دهد یا نه؟

جمعه 18 اسفند 1340 / 2 شوال 1381 / 9 مارس 1962

● محمدرضا پهلوی به خانه آیت‌الله ابوالقاسم کاشانی ـ در منطقه پامنار تهران ـ رفت و از وی عیادت کرد. آیت‌الله کاشانی برای معالجه از چهار ماه پیش در بیمارستان بازرگانان بستری بوده است.
وقتی شاه وارد خانه آیت‌الله کاشانی شد و سر و وضع خانه را قدیمی و کلنگی و رنگ و رو رفته دید، پرسید: «این همان خانه‌ای است که طی چند سال اخیر مرکز تحریکات و مبارزات علیه من و دانشگاه سلطنت بوده است؟»
● مجله تهران مصور خبر داده است: «یکی از حساس‌ترین مراحل سفر امینی به اروپا مذاکرات هیأت اعزامی ایران با رابرت کندی ـ برادر رئیس جمهوری امریکا و وزیر دادگستری آن کشور ـ بود. گرچه رسماً خبر ملاقات [علی] امینی و رابرت کندی انتشار نیافت، با وجود این گزارش می‌رسد که نخست‌وزیر ایران و وزیر دادگستری امریکا با یکدیگر ملاقات کرده و مذاکرات محرمانه مهمی انجام داده‌اند.»

دوشنبه 6 اسفند 1341 / 29 رمضان 1382 / 25 فوریه 1963

● حجت‌الاسلام شجونی با ارائه تعهدنامه‌ای به ساواک خود را ملزم کرد که فعالیت سیاسی نکند. او در این تعهدنامه نوشته که از این ساعت به بعد مرتکب هیچ‌گونه فعالیت سیاسی نشده، در منابر و اجتماعات گفتاری برخلاف نظم و اهانت به مقامات باید نگوید.
● در جلسه هیئت دولت که به ریاست اسدالله علم تشکیل شد، ابتدا برنامه کنفرانس اقتصادی به تصویب رسید. سپس لایحه قانونی متمم بودجه تصویب شد که براساس آن مبلغی بیش از 54 هزار میلیارد ریال بر اعتبارات قبلی سال جاری اضافه گردید.
● سیدمهدی پیراسته، وزیر جدید کشور در کابینه علم، در جمع مدیران و معاونین وزارت تحت ریاست خود حاضر شد و درباره وظایف وزارتخانه کشور سخن گفت. او به موضوع انتخابات مجلسین (سنا و شورای ملی) پرداخته، افزود که به زودی وزارت کشور درباره دفاتر ثبت‌نام و صدور کارت الکترال آئین‌نامه‌ای را تهیه و برای تصویب به هیئت دولت خواهد فرستاد.
● جهانگیر تفضلی (وزیر مشاور سرپرست انتشارات و تبلیغات رادیو) در جمع نمایندگان مطبوعات داخلی و خارجی قانون «از کجا آورده‌ای» را مورد نقد قرار داد و آن را نادرست و به ضرر مملکت دانست. او در این باره گفت که بهتر است هر کس پولش را در رشته‌های تولیدی به کار اندازد.
مجله ترقی هم قانون مزبور را به طنز کشید و نوشت اجرای این قانون فقط مختص کارمندان و کارکنان دون‌پایه است که معمولاً حقوقی کافی برای زندگی ندارند.
● در حدود ساعت 20، انفجار شدیدی در ساختمان شورای فرهنگی امریکا در شیراز روی داد که در آن 5 تن از دانشجویان زخمی شدند. بخشی از ساختمان فرو ریخته، زخم یکی از دانشجویان هم عمیق بوده، ‌احتمال دارد چند روزی در بیمارستان بستری شود.
آنان موقع وقوع این حادثه در شورا مشغول مطالعه بودند. گفتنی است تاکنون فرد یا گروهی مسئولیت این انفجار را برعهده نگرفته است.
● مأموران مرزی شوروی، یک قایق مخصوص ماهیگیری شیلات آستانه را که 4 نفر سرنشین داشته توقیف کردند. علت این کار طوفانی بودن و تلاطم امواج دریای خزر در محل «خواجه کریم» اعلام شده است. از سرنوشت 4 سرنشین توقیف شده هم تاکنون هیچ اطلاعی منتشر نشده، مقامات مرزی ایران در استارا با مرزبانان شوروی در حال گفتگو هستند تا تکلیف آنان مشخص شود.
● سینمای «ماندانا» توسط غلامرضا پهلوی در خیابان تهران نو (تهران) افتتاح شد. پس از سخنان کوتاه مدیر سینما، فیلم‌های سینمایی ماهی قرمز و انتقام زور به نمایش درآمد.

سه شنبه 7 اسفند 1341 / 1 شوال 1382 / 26 فوریه 1963

● به مناسبت عید سعید فطر در اکثر نقاط کشور نماز فطر برگزار شد. در قم نیز نماز مخصوص امروز به امامت آیات عظام مرعشی نجفی در صحن مطهر حضرت معصومه (س)، سیدمحمدرضا گلپایگانی در مسجد حسین‌آباد بازار و سیدکاظم شریعتمداری در مسجد مدرسه حجتیه برپا گردید که بسیاری از نمازگزاران آن از تهران آمده، و از اعضای جبهه ملی و بازاریان بودند. پس از نماز چند تن از روحانیون و وعاظ سخن‌رانی کردند.
● جمعیتی که در مسجد مدرسه حجتیه نماز عید فطر را به جا آوردند به منزل آیت‌الله حاج آقا خمینی حاضر شدند و سخنان ایشان را گوش دادند. آیت‌الله خمینی در حالی که روی زمین نشسته بود به سخنرانی پرداخت و با اشاره به سابقه مبارزات و ظلم‌ستیزی و اقداماتی که حکومت با مردم مخالف انجام می‌دهد گفتند: «اینها تصور می‌نمایند با مضروب کردن و زندانی نمودن دانشجویان دانشگاه فتح بزرگی کرده‌اند و مشتی چاقوکش را به میان آنها گسیل [کردند] و مردم را به اتکای این سرنیزه‌های پوسیده می‌توانند جلو مبارزات ما را بگیرند.»
در ادامه رو به مردم اضافه کردند: «از این سرنیزه‌های زنگ‌زده و پوسیده نترسید. این سرنیزه‌ها به زودی خواهد شکست. دستگاه حاکمه با سرنیزه نمی‌تواند در مقابل خواست یک ملت بزرگ مقاومت کند و دیر یا زود شکست می‌خورد. اکنون هم درمانده و شکست‌خورده است و روی درماندگی به این بی‌فرهنگیهایی که ملاحظه می‌کنید دست می‌زند.»
● در مراسم سلام خاص عید سعید فطر که در کاخ مرمر برپا شد، وزیر دربار، رؤسای دربار نخست‌وزیر،‌ اعضای هیئت دولت، فرماندهان ارتش و نمایندگان سیاسی دول خارجه به ترتیب عید را به محمدرضا پهلوی تبریگ گفتند.
● در جلسه «خانه دوستی با ملل کشورهای خارجی» که در مسکو تشکیل شد، با تأسیس انجمن روابط فرهنگی شوروی و ایران موافقت به عمل آمد.
● تیموری (نماینده ایران در تل‌آویو) به وزارت امور خارجه ایران اطلاع داد که برای ژنرال اسحق رابین و الیزر مادوم روادید ورود به ایران صادر شده است.
● جعفر شریف امامی (نایب‌التولیت بنیاد پهلوی و رئیس اتاق صنایع و معادن) به ریاست کنفرانس اقتصادی که قرار است از فردا کارش را در تهران آغاز کند،‌ منصوب شد.
● به گزارش خبرگزاری آلمان دادگاه محلی «باواریا» درخواست آزادی دو دانشجوی ایرانی را که به اتهام تبلیغات کمونیستی در نوامبر 1962 / آبان امسال بازداشت شده‌اند، ‌قبول نکرد.

چهارشنبه 8 اسفند 1341 / 2 شوال 1382 / 27 فوریه 1963

● کنفرانس اقتصادی با شرکت 700 نفر از مدعوین که در میان آنان اعضای هیئت دولت، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، و رؤسا و نمایندگان اقتصادی و بازرگانی هم حاضر هستند در محل مجلس سنا افتتاح شد. در ساعت 30 /9 دقیقه صبح محمدرضا به سالن کنفرانس وارد شد و رسماً آن را افتتاح کرد.
شاه در این مراسم به سخنرانی ایستاد و ضمن اشاره به تلاشهای خود در طول سلطنتش برای سالم کردن اجتماع اظهار کرد که «اگر ما تحولی از بالا شروع کنیم مسلماً دچار یک انقلابی از پائین خواهیم بود. تحول از بالا را همیشه می‌شود کنترل کرد... در صورتی که انقلاب از پائین اگر هم نتایج خوبی داشته باشد از هدف اولیه خودش منحرف می‌شود.» وی در بخشی دیگر از سخنانش به رفراندوم پرداخت و «آن را یک جشن ملی و یک شادمانی ملی» خواند. آنگاه نداشتن حق رأی زنان را پیش کشید و با تمسک به دو جمله از قانون اساسی گفت: «این است که این آخرین ننگ اجتماعی ایران را در انتخابات آتیه ما برطرف خواهیم کرد قاطبه‌ اهالی این مملکت در سرنوشت خودشان و در انتخابات ایران شرکت خواهند کرد.»
● در جلسه بعدازظهر کنفرانس اقتصادی، اسدالله علم (نخست‌وزیر) سخنرانی کرد و در مورد وضعیت اقتصادی جامعه به تفصیل سخن گفت. او از اینکه پس از 7 ماه دولتش توانسته کنفرانس اقتصادی را برگزار کند ابراز خوشوقتی نمود. با ارائه آمار ارقامی تقویت دهقان و شرکتهای تعاونی روستایی، حفظ حقوق خرده‌مالکان را از برنامه‌ها و وظایفه مهم دولت دانست.
● به دنبال سخنان صبح محمدرضا پهلوی در مراسم افتتاحیه کنفرانس اقتصادی، گروهی از زنان وابسته به دولت در جلوی کاخ سنا (محل تشکیل کنفرانس) تجمع کرده از شاه ابراز تشکر نمودند. در سوی دیگر هم جمعیتی از زنان و معلمان مدارس در مقابل کاخ سلطنتی (کاخ مرمر) گردهم آمده، از شاه که به آنان امکان شرکت در رأی‌گیری و انتخابات آینده را فراهم کرده، تشکر کردند. شاه نیز از بالکن طبقه دوم کاخ برای آنها سخن‌راند و گفت: «امروز این قدم دیگر نیز برداشته شد و آخرین به اصطلاح ننگ اجتماعی ما که در آن هم محرومیت نصف جمعیت مملکت را دربر داشت از بین بردیم و آخرین زنجیر را پاره کردیم و تمامی افراد این مملکت از این پس در امور اجتماعی خود شرکت خواهند کرد.»
● در جلسه بحث و انتقاد جامعه سوسیالیستهای نهضت ملی، جلال‌ آل‌احمد در پاسخ به سوال خلیل ملکی که خواست درباره وضعیت اسرائیل صحبت کند گفت: «راستی آقای ملکی چرا دولت ایران اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد؟ از یک طرف با بوق و کرنا تبلیغ می‌کند کوروش کبیر نسبت به یهودیان چنین و چنان کرد و از طرف دیگر اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد.»
● تعدادی از وزیران جدید کابینه علم نه تنها سابق وزارت ندارند بلکه پیش از این در سمتها و مشاغلی همچون مدیرکلی یا ریاست اداره‌ای هم مشغول نبوده‌اند.
● رویتر سلوین لوید (وزیر امور خارجه سابق انگلستان) در مقاله‌ای اهداف دولت امریکا از اصلاحات ارضی در کشورهای مختلف جهان را تشریح کرد و یادآور شد که هدف عمده امریکا فعالیت برضد انگلستان است. او در بخش دیگری از مقاله‌اش به توان و رقابت نظامی امریکا و انگلیس در نقاط مختلف دنیا، به ویژه خاورمیانه، پرداخته اظهار کرد «آنچه از پشتیبانی امریکا محروم مانده قدرت نظامی انگلیس است که موازنه خطرناک و پرنوسانی را در خلیج فارس و عربستان جنوبی پدیدار ساخته است.»
● سفیرکبیر ایران در عراق هنوز بلاتکلیف است و وزارت امور خارجه ایران هنوز برای او درخواست پذیرش‌نامه (اگرمان) نکرده است. این در حالی است که از به رسمیت شناختن دولت جدید عراق توسط دولت ایران حدود 3 هفته می‌گذرد.
● مانوری را که ستون خلع سلاح فیروزآباد فارس در ارتفاعات نوردیک آغاز کرده بود به انجام رساند. ارتفاعات نوردیک همان محلی است که ملک‌عابدی (رئیس اداره اصلاحات ارضی شیراز) در آنجا به قتل رسید.

جمعه 25 بهمن 1342 / 29 رمضان 1383 / 14 فوريه 1964

• لایحه کاپیتولاسیون که در مورخ 21 بهمن 1342 توسط نخست‌وزیر به مجلس سنا تقدیم شده بود، امروز در کمیسیون شماره یک مجلس سنا به تصویب رسید. در متن این ماده واحده آمده است: «با توجه به لایحه شماره‌ی 18 – 2291- 2157 مورخه 25 /11 /1342 دولت و ضمائم آن که در تاریخ 21 /11 /1342 به مجلس سنا تقدیم شده به دولت اجازه داده می‌شود که رئیس و اعضای هیئت‌های مستشاری نظامی ایالات متحده را در ایران که به موجب موافقت‌نامه‌های مربوط در استخدام دولت شاهنشاهی می‌باشند از مصونیت‌ها و معافیت‌هایی که شامل کارمندان اداری وقتی موصوف در بند (و) ماده‌ اول قراداد وین که در تاریخ 18 آوریل 1961 مطابق 29 فروردین 1340 به امضاء رسیده است، می‌باشد برخوردار نماید.
• نمایندگان شرکت‌های عضو کنسرسیوم نفت طبق معمول سنواتی به ایران مسافرت کرده و از امروز به مدت یک هفته از تأسیسات صنعت نفت در حوزه قرارداد، بازدید به عمل آوردند.

شنبه 26 بهمن 1342 / 1 شوال 1383 / 15 فوريه 1964

• آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی‌طباطبایی به مناسبت عید فطر اعلامیه‌ای صادر کرد. در بخشی از این اعلامیه آمده است: «انتظار دارم مسلمانان از صمیم قلب در پیشرفت دین مبین اسلام کوشش نمایند و اتحاد و برادری را در نظر گرفته از محصلین علوم دینی مراقبت و خدمات آقایان وعاظ و گویندگان محترم را منظور داشته باشید.»
• آیت‌الله سیدکاظم شریعتمداری نیز در سخنرانی عید فطر اظهار نمود: «عقیده ما این است که اسلام نظر به قوانین و برنامه‌ی کلی که دارد، برای اداره‌ عالم کافیست. گو اینکه بعضی از نادان‌ها یا اهل غرض این زمزمه را میان مردم انداخته‌اند که سیاست از دیانت جدا است ولی این دروغ است. دین از سیاست جدا نیست. جنبه اجتماعی دین همان سیاست است. غیر از سیاست چیزی نیست.»
• با قطعیت یافتن عید سعید فطر، در بامداد امروز در ده‌ها نقطه تهران و مساجد و تکایا نماز عیدفطر برگزار شد. مردم کوچه‌ها و محلات در حالی که روحانیون پیشاپیش آنها حرکت می‌کردند، در بیابان‌های اطراف تهران و مساجد نماز عیدفطر گزاردند.
• جلسه هیئت دولت به ریاست اسدالله علم تشکیل شد و لایحه قانونی درباره‌ افزایش سن بازنشستگی قضات مطرح و به تصویب رسید و به مجلس شورای ملی فرستاده شد.
• به مناسبت فرارسیدن عید سعید فطر از طرف پادشاهان و رؤسای کشورهای اسلامی تلگرام‌های تبریک و تهنیت به حضور شاه و نخست‌وزیر مخابره شد.

يكشنبه 27 بهمن 1342 / 2 شوال 1383 / 16 فوريه 1964

• ساواک تبریز در تلگرامی به تهران درباره‌ اعلامیه آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی‌طباطبایی می‌نویسد اگر چه مفاد اعلامیه ظاهراً تبریک عید فطر است اما استنباط می‌شود نامبرده هنوز از فعالیت خود دست برنداشته و زمینه را برای آینده فراهم می‌کند. صلاح نیست وی حداقل تا پایان ماه صفر به تبریز بازگردد.
• ساواک از عزیمت عده‌ای از وعاظ تبریزی از جمله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی که اخیراً از زندان ‌آزاد شده و به قم رفته‌اند، اظهار نگرانی کرد.
• ساواک کرمانشاه طی گزارشی از عزیمت مصطفی خمینی در سال گذشته به کرمانشاه و سپس به عراق خبر داده و گفته ‌که وی قصد دارد با تکثیر نوارهای سخنرانی آیت‌الله خمینی در عراق به مبارزه با دولت ایران بپردازد.
• خبرگزاری آلمان اعلام کرد، مقامات اتریشی به 12 دانشجوی ایرانی که ماه گذشته علیه شاهنشاه ایران تظاهرات کرده بودند، دو هفته مهلت داد تا خاک اتریش را ترک کنند. این دانشجویان روز ششم بهمن بازداشت شده بودند.
• ابوالحسن ابتهاج مدیرعامل سابق سازمان برنامه ایران، امروز در دادگاه دیوان کیفر از اتهام اتلاف وجوه دولتی تبرئه شد.

سه شنبه 13 بهمن 1343 / 30 رمضان 1384 / 2 فوريه 1965

● امروز آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب به مناسبت پایان ماه مبارک رمضان در مسجدجامع عتیق شیراز با اشاره به تبعید آیت‌الله خمینی از ایران گفت: من نمی‌خواهم روی منبر چیزی بگویم ولی مسئولم. آقای خمینی را که نصف شب ریختند در منزلش و او را بردند، چه گناهی داشت به جز اینکه گفته بود اجنبی را بر مسلمانان مسلط نکنید؟
وی خطاب به اولیای امور افزود: مواظب باشید! اگر وقتی دشمنی خواست به استقلال این مملکت دست‌درازی کند، چگونه این مردم حاضر خواهند شد طرفدار دولت باشند.
آیت‌الله دستغیب با بیان اینکه دست استعمار بین دولت و مردم شکاف می‌اندازد، گفت: اولیای امور باید به ما بگویند که آقای خمینی چه کرده بود تا ما هم بدانیم. با قوه توپ و سرنیزه که نمی‌شود. شما هم که می‌گویید مسلمانید و دین جعفری دارید.
وی در خاتمه سخنانش برای سلامت و بازگشت آیت‌الله خمینی به وطن دعا کرد.
● مشابه همین سخنان را آیت‌الله سیداسدالله مدنی امشب در مسجد حمام قلعه همدان بیان داشت. او در ضمن سخنانش گفت: این دزدان قلم شکسته از پیشوای ما چه می‌خواهند؟ شما مردم چرا برپای نمی‌خیزید.
وی در ادامه روایتی از امام علی (ع) را نقل کرد که در جنگ با کفار، عده‌ای را دید که در میانه میدان، ساکت مانده بودند. حضرت خطاب به آنان فرمود شما که ساکت نشسته‌اید، از دشمنان محسوب خواهید شد.
آیت‌الله مدنی خطاب به حاضران گفت: حال اگر شما هم ساکت باشید، از دشمنان علی (ع) خوانده می‌شوید.
● اطلاعات خارجی ساواک از عراق خبر داد که در شهرهای نجف، کربلا و کاظمین چنین شایع شده است که سیدمصطفی خمینی پس از دستگیری از ایران به ترکیه تبعید شده است.
در این گزارش از سوی نمایندگی ساواک در عراق تصریح شده است که این گونه اخبار بی‌اساس برای مشوش کردن افکار روحانیون و ایرانیان مقیم عراق مرتباً منتشر می‌شود. خبر فوق هم یکی از همین اخبار بی‌اساس است که در محافل روحانی راجع به علت و محل تبعید و همچنین اقداماتی که دولت بعداً ممکن است در مورد تبعید روحانیون به عمل آورد، بحث و گفتگو شده است.
● امروز از محلات خبر رسید که اعلامیه چندی پیش آیت‌الله سیدحسن قمی و نیز اعلامیه شماری از علمای مشهد خطاب به مراجع قم در خصوص تبعید آیت‌الله خمینی در این شهر یافت شده است.
اهمیت این خبر  در حجم زیاد این اعلامیه‌ها بوده که از جمله تعدادی از آنها در مقابل منزل یکی از افسران شهربانی یافت شده است.
طبق گزارش شهربانی محلات، علی‌رغم بررسیهای محرمانه و تفحصات لازم، پخش‌کنندگان پیدا نشده‌اند اما به مأموران آموزشهای لازم برای شناسایی و کشف توزیع‌کنندگان این اعلامیه‌ها داده شده است.
● در همین حال امروز شعبه 7 بازپرسی ارتش در نامه‌ای به ساواک از تأیید قرار بازداشت شیخ حسین غفاری خبر داد.
● بخش کردی رادیو پیک ایران در واکنش به خبر اعدام سه تن از افسران ارتش ایران اعلام کرد که اعدام بی‌سروصدا و پشت سرهم که اخیراً در ایران متداول شده، نشانه اختناق و دیکتاتوری است و شاه می‌کوشد از این راه مانع اقدامات و پیشرفت نهضت ملت گردد.
به گفته پیک ایران، شاه نمی‌داند که هیچ قدرتی قادر به جلوگیری از مبارزه ملت ما نیست و دیگر کسی گردن خود را برای شاه خیانتکار کج نخواهد کرد.
● همین رادیو همچنین به نقل از روزنامه عربی‌زبان اخبار الکویت گفت: ترور منصور گرچه نتوانست رژیم مستبد و مزدور ایران را تغییر دهد، ولی اثرات زیادی در متوجه ساختن افکار عمومی نسبت به اوضاع اسف‌انگیز ایران داشته است که دستگاههای تبلیغاتی نتوانسته‌اند بر آن سرپوش بگذارند.
این مطالب در سرمقاله اخبار الکویت با عنوان «انقلاب در ایران حتمی است» نوشته شده و در ادامه آمده است که ملت ایران برای ابراز تنفر از رژیم، ناچار دست به ترور می‌زند. موضوع اصلاحات ارضی بهانه‌ای بیش نیست و کشاورزان از آن سودی نبرده‌اند.
این روزنامه در عین حال نوشته است که شاه، با هوش‌ترین حسابگر در جهان اقتصاد است زیرا توانست با فروش اراضی‌اش، ثروت خود را به بهترین وجهی در خارج از کشور مورد استفاده قرار دهد.
● هفته‌نامه اتحاد ملی امروز علت عدم معرفی وزیر دارایی را، زرتشتی بودن فرهنگ‌مهر، معاون کل وزارت دارایی عنوان کرد که براساس قانون اساسی، تنها افراد مسلمان حق تصدی پست وزارت در ایران را دارند.
به نوشته این نشریه، فرهنگ‌مهر که برای دو هفته مرخصی راهی لندن شده بود، بلافاصله پس از ترور منصور و روی‌کارآمدن هویدا، به تهران احضار شد و امور وزارت دارایی را که هویدا مسئولیت آن را بر عهده دارد، زیرنظر گرفت.
اتحاد ملی افزوده است ؛ چنین تصور می‌کنیم که برای این وزارتخانه وزیری تعیین نکنند و فرهنگ‌مهر با سمت معاونت کل، امور این وزارتخانه حساس را اداره نماید.

چهارشنبه 14 بهمن 1343 / 01 شوال 1384 / 03 فوريه 1965

● امروز عید فطر است و مردم پس از یک ماه روزه‌داری به دیدار یکدیگر رفته این روز را به هم تبریک می‌گویند. در قم، حضرات آیات شریعتمداری و گلپایگانی و مرعشی نجفی به همین مناسبت در منازل خود عید گرفتند و از مردم پذیرایی کردند.
سیدمرتضی پسندیده، برادر آیت الله خمینی نیز در منزل برادرش از مردم پذیرایی کرد.
● به مناسبت عیدفطر، امروز مراسم سلام در کاخ مرمر برگزار شد و شماری از رجال مملکتی به حضور محمدرضا پهلوی، شاه ایران رسیدند و این روز را به وی تبریک گفتند.
در این مراسم، به ترتیب و جداگانه هیئت وزیران، هیئت رئیسه مجلس سنا، هیئت رئیسه مجلس شورای ملی، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، رؤسای نیروهای سه‌گانه، رؤسای ژاندارمری و شهربانی کل کشور، رؤسای هیئتهای نمایندگی سیاسی کشورهای اسلامی باریافتند و عیدفطر را به شاه تبریک گفتند.
شاه نیز در پاسخ ضمن تبریک متقابل خطاب به امیرعباس هویدا ، نخست وزیربر لزوم فعالیت روزافزون در همه شئون مملکت تأکید کرد و متذکر شد که شرط پیشرفت واقعی کشور آن است که هر کس کاری را که بر عهده دارد به منتهای درجه جدی تلقی کند و آن را از اول تا آخر با دقت و وظیفه‌شناسی به انجام برساند و در این مورد هیچ‌گونه سهل‌انگاری و سستی نشان ندهد.
شاه افزود: همان روحیه‌ای را که یک دانشجو در روز امتحان دارد، باید هر فردی در مورد کار روزانه خویش داشته باشد. یعنی فکر کند که امروز روز امتحان اوست و باید کار او طوری باشد که کاملاً آماده هرگونه آزمایشی باشد.
وی ابراز امیدواری کرد که با این طرز کار، برنامه‌های ما یکی پس از دیگری اجرا خواهد شد و ما شاهد پیشرفت و ترقی روزافزون کشور خواهیم بود.
● امروز در خلال دیدارهای شاه با رجال مملکت، جواد صدر، وزیر کشور نیز سرلشکر محسن مبصر را به عنوان رئیس شهربانی کل کشور به شاه معرفی کرد. مبصر تا پیش از این جانشین نصیری در شهربانی بود و با انتصاب او به ریاست ساواک، اکنون به ریاست شهربانی کل کشور ارتقا یافته است.
● روزنامه سحر شنیده‌ای را از محافل سیاسی نقل کرد مبنی بر اینکه دولت جانشین منصور تا پایان سفر شاه به خارج از کشور بیشتر دوام ندارد.
به نوشته این روزنامه، کابینه حاضر به احتمال بسیار، نوروز سال 44 را خواهد دید.
شاه قرار است طی چند روز آینده به کشورهای پاکستانو انگلیس سفر کند.
این روزنامه همچنین با اشاره به تغییرات جزیی در کابینه جدید نسبت به کابینه منصور ، انتصاب سپهبد نعمت‌الله نصیری به سمت ریاست سازمان اطلاعات و امنیت کشور و معاونت نخست‌وزیر را حائز اهمیت دانست و از آن به «هم‌مرزی» این سمت با مقام وزارت یاد کرد.
● دکتر محمد مصدق، امروز در پاسخ به نامه اخیر هیئت اجرایی سازمانهای اروپایی جبهه ملی ایران، از اینکه آنان نسبت به منافع وطن عزیز توجه دارند، تشکر کرد.
این نامه همچون دیگر مکاتبات چند ماه اخیر، درباره اختلاف بر سر ورود یا عدم ورود افراد به شورای جبهه ملی است که در عضویت هیچ یک از گروههای عضو جبهه ملی نیستند؛بااین حال رخدادهای اخیر کشور هیچ انعکاسی در این مکاتبات راه نیافته است.
● سیدضیاءالدین طباطبایی، نخست‌وزیر کودتای سیاه 1299، امروز برخلاف گذشته از پذیرفتن اشخاص در منزل به مناسبت عیدفطر، خودداری کرد.
ساواک در تحلیل این اقدام سیدضیاءالدین طباطبایی نوشت که «اخیراً بین طرفداران سیاست انگلیس در تهران شنیده می‌شود که دستگاه [حکومت]، جریان ترور منصور، نخست‌وزیر سابق را از ناحیه عمال و به تحریک انگلیسیها می‌داند و لذا در حال حاضر، طرفداران شناخته شده انگلیس در ایران مورد بی‌مهری قرار گرفته و عموماً ناراضی می‌باشند.»
براساس این تحلیل، علت عدم پذیرش افراد از سوی طباطبایی، همین نارضایتی عمال انگلیس از رفتار حکومت است.

پنج شنبه 15 بهمن 1343 / 02 شوال 1384 / 04 فوريه 1965

● برابر دستور سپهبد نصیری، رئیس ساواک مبنی بر انتقال تعدادی از زندانیان به زندان شهربانی کل کشور، امروز شیخ محمدمهدی ربانی املشی، شیخ فضل‌الله مهدیزاده محلاتی و قاسم شجاعی از زندان قزل‌قلعه تحویل زندان شهربانی شدند.
این افراد چندی پیش و در ایام ماه رمضان به دنبال سخنرانیهایی که از آنان به اقدام بر ضد امنیت داخلی مملکت یاد شده، بازداشت شده بودند
● روزنامه‌های دوقلوی عصر تهران، کیهان و اطلاعات، امروز در مطلبی یکسان و هماهنگ پیرامون اعدام چند افسر ارتش که در این هفته اعدام شده‌اند، اطلاعاتی منتشر کردند که البته حاوی نکات قابل توجهی نبود و همچنان اذهان عمومی را در این باره در ابهام گذاشتند.
به نوشته کیهان، سرهنگ دوم بازنشسته حمیدی، نظامی متهم ردیف یک از سال 1321 فعالیتهای جاسوسی خود را آغاز کرده و سرهنگ دوم بازنشسته تقی زاهدی، متهم ردیف 2 از سال 1329، سرگرد سوار میرزاآقا عدل مقدم متهم ردیف 3 از سال 1337 و استوار بازنشسته تشویقی، متهم ردیف 4 از سال 1322 فعالیتهایی را در زمینه کسب اطلاعات و رساندن آن به یک سفارتخانه خارجی در تهران آغاز کرده‌‌اند.
مأموران ضداطلاعات پس از مراقبتها و بررسیهای لازم، ماجرای کسب اطلاعات و ارتباط چهار نفر نامبرده را با سفارتخانه خارجی کشف کردند و هر چهار نفر در اوایل سال 1342 دستگیر شدند.
این روزنامه بدون ذکر نامی از کشور خارجی مورد ادعا می‌افزاید: علاوه بر اعترافات صریح دستگیرشدگان در بازجوییهای مقدماتی، مأموران مدارک زیادی از منازل آنان به دست آوردند و پس از تکمیل پرونده اتهامی، آنان را در دادگاه نظامی تحت محاکمه قرار دادند.
روزنامه اطلاعات این را هم افزوده است که آنان در اعترافات خود گفته‌ بودند که اطلاعات مورد نیاز سفارتخانه خارجی را از دستگاههای داخلی کسب می‌کرده و در اختیارشان می‌گذاشته‌اند.
● در جلسه بررسی وضع گوشت تهران که امروز در حضور نخست‌وزیر و با مشارکت شهردار تهران، وزیر کشاورزی، وزیر اقتصاد و وزیر مشاور در کاخ نخست‌وزیری تشکیل شد، شهردار تهران از اجحاف عده‌ای از نانوایان خبر داد و گفت: قرارداد خرید ششصد تن گوشت منجمد از ترکیه بسته شد و هر تن گوشت به مبلغ هفتصد دلار وارد کشور خواهد شد.
وی تأکید کرد که فروش گوشت در تهران باید با قیمت مصوب صورت گیرد اما جمعی از قصابها، گوشت را گران‌تر از نرخ شهرداری می‌فروشند که از روز شنبه گرانفروشان برای بار اول ده هزار ریال جریمه می‌شوند و در صورت تکرار، مغازه گرانفروش تعطیل خواهد شد.
روزنامه اطلاعات که این خبر را درج کرده از اظهارات دیگر شرکت‌کنندگان در این جلسه خبری منتشر نکرده است.
● رادیو صدای ملی ایران در گفتاری با عنوان «وزیر اطلاعات مأمور تشدید کنترل مطبوعات است» به وضعیت آزادیها بویژه آزادی بیان در کشور پرداخت و آن را ناامیدکننده خواند.
به گفته این رادیو: وقتی دولت، قانون اساسی را نقض کرده و آزادیهای دمکراتیک و حتی روزنامه‌های حقگو را تعطیل نمود و قلم‌های مبارز را شکست، وقتی مانع فعالیت قانونی سازمانهای اجتماعی مترقی گشت عملاً راههای مخالفت را بست و مردم راههای دیگری برای بیان نظر خود و برای متشکل شدن در سازمانهای ملی پیدا کردند. روزنامه‌های مخفی از چاپ درآمد. اعلامیه‌ها و شبنامه‌ها منتشر گشت. ایرانیان مقیم خارج از کشور از تمام وسایل چاپ و انتشار استفاده کردند و بالاخره این امکان فراهم شد که نیروهای ملی ایستگاه فرستنده رادیویی خود را در ایران مستقر کنند. امروز مردم علی‌رغم دولت کودتا مطالبی را که مایلند به هم بگویند می‌گویند و اگر دولت راه قانونی را به روی آنان بسته است آنان راه حق و عدالت را به روی خود گشاده‌اند. کشتن منصور نمونه دیگر و مهم تری بود برای نشان دادن مبارزه مردم و کوشش آنان در تعیین سرنوشت خویش که تعطیل‌بردار نیست.
در محافل مطلع گفته می‌شود که دولت آقای هویدا با اتخاذ سیاست تشدید فشار به مردم و مطبوعات، با ادامه نقض قانون اساسی از هم‌اکنون شکست خود را تضمین کرده است. این دولت سیاست خود را نه از روی واقعیات مسلم و با توجه به اوضاع و احوال جامعه امروزی ایران بلکه از روی تمایلات ناسالم مشتی غارتگر ایران تنظیم نموده است. هدف از اجرای این سیاست، تأمین آن چنان شرایط خفقانی است که در آن تحمیل امتیازات غارتگر جدید نفت، تحمیل قرضه‌های جدید استعماری، ادامه سیاست استعماری غلط و سیاست خارجی مقدور باشد. آیا دولت به این هدف خواهد رسید و چنین شرایطی را تأمین خواهد کرد ؟ از هم‌اکنون باید گفت نه. مردم مخالفت خود را با این سیاست اقتصادی غلط و سیاست خارجی ناسالم و خلاصه با آنچه رژیم کودتا نامیده می‌شود در تمام احوال و به انواع اشکال بیان کرده‌اند و در آینده با شدت بیشتری بیان خواهند کرد. روح مبارزه‌جوئی مردم اوج می‌گیرد و دیگر احدی قادر نخواهد بود که جلوی مردم را در استفاده از حقوق قانونی و عادلانه آنها بگیرد. کسانی که این واقعیت آشکار را نبیند کوران سیاسی هستند.
● کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی، شصتمین سال تولد رضا رادمنش صدر بوروی کمیته مرکزی حزب توده ایران را تبریک گفت.
در این پیام تبریک که روزنامه پراودا آن را منتشر کرده آمده است: شما بیش از چهل سال است که خود را وقف مبارزه به خاطر منافع حیاتی زحمتکشان ایران در راه آزادی و استقلال میهن خود نموده‌اید.
در این پیام شادباش این هم آمده که مردم شوروی شما را به عنوان طرفدار صمیمی توسعه مناسبات دوستانه بین ملل اتحاد شوروی و ایران می‌شناسند.

 
تعداد بازدید: 6040