لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی در شرایطی به تصویب رسید كه حكومت پس از فوت‌آیت‌الله بروجردی ـ فروردین 1340ـ تصور می‌كرد نیروی روحانیت از نظر مرجعیت سیاسی رو به ضعف نهاده است.

در تاریخ 21 فروردین ماه سال 1341 شاه برای مذاکره با مقامات آمریکایی به واشنگتن رفت و نتایج این سفر ممنوعیت آزادی های ظاهری و جلوگیری از فعالیت های سیاسی محدود بود و خفقان شدید بر جامعه حاکم شد. فعالیت های اطلاعاتی و امنیتی رژیم گسترش یافت و شخصیت های ملی و افراد مخالف در تنگنا قرار گرفتند و جمعی زندانی شدند.

اسدالله علم لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی را در هیئت دولت به تصویب رساند . در این قانون قسم خوردن بر قرآن کریم حذف و همچنین شرط مسلمان بودن نادیده گرفته شده بود.

روز 16 مهر 1341 مراجع قم به رهبری آیت الله خمینی در منزل مرحوم آیت الله حائری درباره لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی تشکیل جلسه دادند و تصمیم گرفته شد از شاه خواسته شود در لغو تصویب نامه اقدام نماید و از علمای مرکز و شهرستانها درباره ی تصویب نامه اعلام خطر گردد و از آنها برای مقابله و مبارزه دعوت شود .

اعتراض شدید و گسترده مردم سرانجام به عقب نشینی رژیم شاه انجامید و اسدالله علم در تاریخ 10 آذر ماه سال 1341 لغو تصویب نامه را به اطلاع علمای قم رسانید.

شاه پس از این شکست در مقابل روحانیون ، اصولی تحت عنوان انقلاب سفید را در 19 دی ماه سال 1341 اعلام نمود. آمریکا با ایجاد این اصول دیکته شده تحمیلی به شاه می خواست ایران را تبدیل به یک بازار مصرف بزرگ با صنایع وابسته و یک پایگاه نظامی و متحد سیاسی خود کند.  آیت الله خمینی با تشخیص هدف شاه به مخالفت برخواست . دولت برای دموکرات جلوه دادن اصلاحات در صدد برآمد که آن را به رفراندوم بگذارد اما قبل از رفراندوم حضرت امام طی اطلاعیه ای آن را تحریم نموده بود.

در همدان نیز ملا علی آخوند همدانی رفراندوم را تحریم کرده و از مردم خواست که در این انتخابات شرکت نکنند. شاه که پی برده بود علما حاضر با سازش با او نیستند در قم به سرکوب مخالفان پرداخت. آیت الله خمینی در اواخر اسفند سال 1341 هجری شمسی طی اعلامیه ای عید نوروز سال 1342 را عزای عمومی اعلام کرد و مردم را به مقابله و مبارزه با اقدامات ضد اسلامی رژیم فراخواند. به دنبال این مخالفت در 2 فرودرین ماه سال 1342 که با ایام شهادت امام صادق(ع) مصادف بود ، ماموران رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه قم حمله ور شدند و عده ای از روحانیون را به شهادت رساندند.