مقالات
محرم 1342 در تبریز
مهرنوش کاظمی
آنچه در خاطرات روحانیان تبریز از وقایع محرم سال 1342 به چشم میخورد این است که آنان به دستور مراجع مستقر در قم بهخصوص امام خمینی(ره) یکی از محورهای سخنرانی خود را تهاجم قوای نظامی رژیم شاه به مدرسه فیضیه و جنایاتی که در پی آن به وقوع پیوست قرار داده بودند و روحانیون برای بازگویی این موضوع آماده بودند.
این پیش بینی که ماه محرم صحنه ابراز مخالفتهای تازه علیه حکومت سلطنتی پهلوی خواهد بود امری محقق بهشمار میرفت. بنابراین تصمیمی که از طرف ساواک برای همه ایران از جمله شهر تبریز گرفته شد این بود که روحانیان طراز اول به ساواک احضار شوند و از هرگونه سخنرانی که منجر به تحریک مردم شود حذر کنند.
به دنبال این تصمیم، حدود ده نفر از روحانیان به شهربانی احضار و از آنها تعهد گرفته شد که علیه نظام شاهنشاهی صحبت نکنند. اما با آغاز ماه محرم شماری از روحانیان تبریز بیتوجه به فشارها و محدودیتها تلاش کردند در مجالس به افشاگری علیه رژیم بپردازند. در این میان مجلس وعظ محمدحسن بکایی، محمود وحدتنیا، عیسی اهری، حسن ناصرزاده، انزابی و سیدمهدی محرر (دروازهای) بیش از دیگران مورد توجه مردم و تحتنظر مأموران امنیتی بود. این مجالس گرمترین مراسمهای محرم در بازار تبریز بود.
اما آنچه مأموران ساواک را در اول ماه محرم برانگیخت و وادار به واکنش کرد، سخنرانی حسن ناصرزاده بود که ساواک هشدار داد چنانچه از زیادهرویهای وی جلوگیری نشود، سایرین از وی تبعیت خواهند کرد. در گزارش ساواک درباره بخشی از خطابه آقای ناصرزاده در شب هفتم محرم این چنین آمده است: «من از هیچکس و هیچ مقامی ترس و واهمه ندارم و تا جان در بدن دارم حقیقت را خواهم گفت. من با صدای [بلند] میگویم که زمامداران خود را اصلاح کنند و اوامر مجتهدین اسلام را اجرا کنند، در غیر این صورت هر چه دیدند از چشم خودشان دیدند».
از اینرو، جلسه کمیسیون امنیت شهر برای رسیدگی به سخنان آقای ناصرزاده و تذکر دوباره به روحانیان برپا شد و شماری از وعاظ احضار شدند. گزارشهای ساواک از سخنرانیهای روزهای بعد، به ویژه روز عاشورا، نشان میدهد گفتههای اعتراضآمیز آن روز او کمتر از اعتراضات قبلیاش نبوده است.
منابع:
• بهبودی، هدایت الله، تبریز در انقلاب، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، موسسه چاپ و نشر عروج، 1382، صص 79- 82.
• فلاحی، اکبر ،محرم و انقلاب اسلامی ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1393، صص 111- 112.
تعداد بازدید: 3037
آرشیو مقالات
جدیدترین مطالب
پربازدیدها
