مقالات
صراحت امام خمینی (ره) با نخستوزیر پهلوی دوم
عصمت بابادی
علی امینی فرزند محسن امینی بود که در سال1284 ه.ش در تهران متولد شد. پدر وی معینالملک یا امینالدوله بود که از وزرای به نام دوره قاجار محسوب میشد و مادرش نیز اشرفالملوک یا فخرالدوله نام داشت که وی نیز از اشرافزادگان قاجاری بود. بنابراین علی امینی با وجود چنین پدر و مادر اشرافزادهای در خانوادهای مرفه بزرگ شد. وی با کمک عموی همسرش که قوامالسلطنه نام داشت به نمایندگی دوره پانزدهم مجلس راه یافت. او در سال1333 ه.ش عاقد قرارداد کنسرسیوم بود که پای شرکتهای نفتی بیگانه را به ایران باز کرد. انگلیس و آمریکا صاحب مهمترین شرکتهای نفتی بودند که سود کلانی از طریق این قرارداد نصیبشان شد و امینی نیز که در انعقاد این قرارداد سمت وزیر دارایی را داشت، چند سال بعد به سمت نخستوزیری رسید. در واقع وی پاداش انعقاد این قرارداد را از انگلیس و بخصوص آمریکا گرفت.
او در کابینه حسین علاء، سمت وزیر دادگستری را داشت و سرانجام بعد از سقوط کابینه شریفامامی، به نخستوزیری ایران منصوب شد. امینی برای به دست آوردن سمت نخستوزیری تلاشهایی انجام داد. از جمله باید به احترام وی به علما و روحانیون اشاره کرد. وی یکی از روحانیون به نام شریفالعلمای خراسانی را به عنوان مشاور امور دینی نخستوزیر منصوب کرد. علاوه بر این باید به ملاقات وی با آیتالله کاشانی اشاره کرد. ملاقاتهای نخستین وی برای جلب نظر آیتالله کاشانی در نخستوزیری قوامالسطنه بود که بعد از مصدق به سمت نخستوزیری رسیده بود. ملاقات امینی با آیتالله کاشانی تا زمان درگذشت آیتالله ادامه داشت، به گونهای که صحنه عیادت وی در حال دست بوسی آیتالله کاشانی در روزنامهها چاپ میشد. علی امینی، زمانی هم که به نخستوزیری رسید ملاقاتهایش با علما ادامه داشت که بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت تا بتواند نظر روحانیان را به خود جلب کند.(1) وی برای ثبات کابینهاش به جلب نظر روحانیون میپرداخت. از جمله اقدام وی برای این امر باید به سفرش به قم در اول دی ماه1340 ه.ش اشاره کرد که مصادف با روز میلاد مولای متقیان حضرت علی(ع) بود. وی بدون اطلاع قبلی به دیدار مراجع مهم و علمای طراز اول رفت.(2)
علی امینی که به دیدار روحانیون برجستهای از جمله امام خمینی(ره)، آیتالله گلپایگانی و آیتالله نجفی مرعشی رفت، پیرامون مسائل وقت کشور مذاکراتی را انجام داد. که صورت دقیق این مذاکرات در روزنامه ندای حق در آن زمان منتشر شد.(3)
امام خمینی(ره) در این دیدار به نکات مهمی اشاره کردند که بیشتر جنبه اقتصادی و اجتماعی داشت و البته این گفتهها در برههای بیان شدند که وضعیت معیشتی مردم بخصوص روستائیان صورت مناسبی نداشت. امام خمینی(ره) با امینی از سنگینی مسئولیت مقام نخستوزیری سخن گفتند تا امینی در مسیر آن به فکر خیانت به مردم نیفتد و از وی خواستند آنقدر خدمت نشان دهد که در پیشگاه خداوند و وجدان، مسئول نباشد.(4)
امام خمینی(ره) در سخنانشان به تصریح، به قدرت معنوی حوزههای علمیه اشاره کردند و از دولت خواستند که اجازه دهد حوزههای علمیه به گسترش و تبلیغ احکام اسلامی بپردازند و دولت در این راه مانع تراشی نکند تا طلبههای دینی بتوانند مردم را از دروغ، دزدی، خیانت و تعدی به مال و ناموس دیگران باز دارند. امام از دولت وقت انتظار داشتند که برنامههای دینی و اخلاقی مراکز آموزشی بخصوص دانشگاهها توسعه و گسترش یابد تا نسل جوان از پیشرفت بازنمانند.(5)
امام خمینی(ره) توجه خاصی به وضعیت معیشتی اقشار کم درآمد و روستائیان داشتند و در مذاکراتی که با علی امینی انجام دادند، تمرکز خاصی بر روی این موضوع داشتند. ایشان معتقد بودند که دولت از توجه به اقشار کم درآمد بخصوص کشاورزان باز نماند و از وضعیت بحرانی که در همدان و قم در دهه 1340 وجود داشت نیز شکایت داشتند و از امینی خواستند این موضوعها سریعتر رسیدگی شود. امام خمینی(ره) علت این وضعیت بحرانی را وضع اقتصادی کشور، گرفتاریها و مفاسد اجتماعی میدانستند که در نتیجه سیاستهای غلط دولت حکومت پهلوی شکل گرفته بود.(6) این ملاقات نیم ساعت طول کشید.(7)
با وجود اینکه امینی برای جلب نظر روحانیون تلاش کرد و سرزده به قم سفر کرد، ولی علما و روحانیون به وی خوشبین نبودند. یکی از دلایل بدبینی روحانیون این بود که امینی دست نشانده آمریکا بود.(8)
پینوشتها:
1- نیمه پنهان، ج13، صص 199-200
2- همان، ص203؛ زندگانی سیاسی علی امینی، ص425
3- سه سال ستیز مرجعیت شیعه در ایران، ص127
4- همان، ص128
5- نیمه پنهان، ج13، صص 204-205
6- همان ، ص207؛ زندگانی سیاسی علی امینی، ص428
7- زندگانی سیاسی علی امینی، ص4288- سه سال ستیز مرجعیت شیعه در ایران، ص129
منابع و ماخذ:
- حسینیان، روحالله، سه سال ستیز مرجعیت شیعه در ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1390
- مهدی نیا، جعفر، زندگانی سیاسی علی امینی، تهران، انتشارات پانوس، 1386
-نیمه پنهان: سیمای کارگزاران فرهنگ و سیاست، تهران، به کوشش دفتر پژوهشهای موسسه کیهان،1383، ج13
تعداد بازدید: 3341
آرشیو مقالات
جدیدترین مطالب
پربازدیدها
