جلوگیری از انقلاب: جان اف. کندی و ترویج دموکراسی در ایران

دیوید کالیر بخش اول ترجمه: مرتضی ویسی   *توضیح گروه ترجمه و پژوهش منابع خارجی دفتر ادبیات انقلاب اسلامی: مقاله زیر در پی پاسخ به این پرسش است که دولت جان اف. کندی چه سیاستی نسبت به ایران در اوایل دهه 1340 در پیش گرفت و در ادامه، این سیاست چه تغییرها و پیامدهایی داشت؟ نویسنده با بهره از اسناد دولتی ایالات متحده، معتقد است کندی تحت تأثیر نظریه‌پردازان جدید به رهبری والت ویتمن روستو باور داشت که در کشورهایی مثل ایران باید برنامه‌های کوتاه و بلند مدت...

خاطره‌ای از تشییع شهید سعیدی ـ چگونگی تشییع شهید سعیدی در دوران خفقان

سال 49 را یادم می‌آید که مرحوم شهید سعیدی (رحمت‌الله علیه) تازه به شهادت رسیده بود. دقیقاً در همان روزهایی بود که ما در نقل و انتقال بودیم در همین میان خبر شهادت آیت‌الله سعیدی رسید و جنازه ایشان را آوردند قم و تشییع کردیم. خدا رحمت کند مرحوم آیت‌الله حاج آقا مرتضی حائری‌یزدی را، ایشان نماز خواند. جمعیت خوبی هم در مدرسه فیضیه جمع شده بود. جنازه ایشان را تا وادی‌السلام تشییع کردیم. نزدیک وادی‌السلام که رسیدیم بعد از دفن ایشان بود که مأمورها حمله کردند....

«دلارها را شما می‌خواهید استفاده کنید، نوکریش را ما بکنیم!»

روزنامه اطلاعات در شماره روز 30 مرداد 1342 به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس از واشنگتن نوشت: «کندی، رئیس‌جمهور آمریکا، در مصاحبه مطبوعاتی در دفاع از بودجه کمک‌های خارجی آمریکا گفت: ... آیا ما می‌توانیم دفاع مشترک خود را با کره جنوبی، ایران و پاکستان و ترکیه از میان برداریم درحالی‌که آن کشورها همه در جوار کشورهای کمونیست قرار دارند؟... در جهان آزاد کشورهایی هستند که بدون کمک آمریکا قادر به ساختن بنای اجتماعی خود و استقامت در برابر فشار شدید کمونیست‌ها...

تداوم استبداد در سایه «قیام ملی 28 مرداد»!

روزنامه اطلاعات در شماره روز 28 مرداد 1342 نوشت: «ساعت 4 بعدازظهر امروز شاه به مناسبت دهمین سال «قیام ملی 28 مرداد» پیامی را از رادیو ایران فرستادند. در بخشی از این پیام آمده است: در این ده سال، کشور و جامعه ما در کلیه شئون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، بهداشتی، و در سایر شئون، چه از نظر ملی و چه از لحاظ بین‌المللی، به پیشرفت‌های عظیمی نایل شده که تاکنون در تاریخ ما سابقه نداشته است و بهترین گواه این ترقی ارقام و آمارهای مشخص و قاطعی است که هر یک...

مهمانی خاویاری که زاغه‌نشینان به آن دعوت نشدند!

در 26 مرداد 1342 جواد بوشهری – نایب رئیس شورای مرکزی جشن‌های شاهنشاهی ایران - در نامه‌ای خطاب به اسدالله علم – نخست‌وزیر وقت – می‌نویسد: «در تعقیب جلسه صبح روز دوشنبه 21 /5 /1342 ... صورت ریز اقلامی را که قبلاً مقرر شده بود از محل بودجه ۲۵۰ میلیون ریالی جشن‌های شاهنشاهی به وسیله وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه دولت پرداخت و مصرف شود و جمع آن بالغ بر ۰۰۰ /۰۵۰ /۱۵۱ ریال می‌باشد جهت استحضار خاطر شریف لفاً تقدیم می‌دارد. استدعا دارد دستور فرمایند از...

فیلم: تشکیل دفتر ویژه اطلاعات

محمدرضا پهلوی پس از دیدار با ملکه انگلیس دریافت باید سازمانی برای کنترل گزارش‌های ساواک تشکیل دهد، به همین علت حسین فردوست رفیق دوران کودکی شاه، برای آموزش به انگلستان اعزام شد که پس از تشکیل دفتر ویژه اطلاعات؛ به ریاست آن منصوب شد. وظیفه این دفتر علاوه برخلاصه کردن گزارش‌های ساواک برای شاه، زیر نظر گرفتن رئیس ساواک یعنی تیمور بختیار بود. توضیحات بیشتر را در فیلم مشاهده کنید.

پهلوی‌ها و کمر بستن به نابودی آرمان مشروطه

ساواک مشهد در گزارشی به تاریخ 24 مرداد 1343 می‌نویسد: «... در مسجد گوهرشاد اعلامیه‌ای به نام جمعیت اسلامی روشنفکران شیراز و تهران که نمونه آن پستی تقدیم می‌شود به دیوار نصب شده بود. مفاد اعلامیه فوق‌العاده زننده می‌باشد... این سازمان شبانه‌روز درصدد دستگیری پخش‌کنندگان می‌باشد. نتیجه متعاقباً به عرض خواهد رسید...»[1] بخش‌هایی از اعلامیه مذکور به قرار زیر است: «نهضت مشروطه مردم ایران که از استبداد و حکومت فردی به ستوه آمده بودند، به رهبری...

جلسات بازاریان با شهید بهشتی

پیش از ملاقات‌های تهران، هیچ‌گاه مرتب با آقای بهشتی محشور نبودم، لیکن موضوع دیدار با ایشان قبل از مسئله‌ انجمن‌های ایالتی و ولایتی و تشکیل جمعیت مؤتلفه‌ اسلامی در حدود سال 1339 هم مطرح شده بود. به غیر از ما عده‌ای دیگر از بازاریان هم خدمت ایشان رسیده و برای برگزاری جلسات مشابه با آقای بهشتی مذاکره کرده بودند. آن‌ها سه‌شنبه شب‌ها با آقای بهشتی دیدار داشتند و گروه ما جمعه صبح‌ها. به این صورت دو گروه از بازاریان با ایشان در ارتباط بودند. هدف هر دو گروه...

تقویت بهائیان در سایه برخورداری از مراحم شاهانه!

نفوذ و فعالیت گسترده بهائیان در سطوح بالای دستگاه اداری کشور در دوره محمدرضا پهلوی بر کسی پوشیده نیست. در عصر پهلوی پیوندهای محکم و آشکاری بین سران این فرقه و رژیم اشغالگر قدس وجود داشته، از سال 1332 فعالیت گسترده و سازماندهی شده‌ای از طرف بهائیان در کشور آغاز شد. حجت‌الاسلام فلسفی در سال 1334 به اشاره و دستور آیت‌الله العظمی بروجردی سخنرانی‌های روشنگر و پرشوری علیه بهائیت انجام داد که به رغم مخالفت شدید گروهی از مسئولان عالی‌رتبه حکومت (نظیر اسدالله...

اسدالله رشیدیان نگران تعطیلی مشروطیت می‌شود!

ساواک در گزارشی به تاریخ 22 مرداد 1342 می‌نویسد: «برابر اطلاع دارودسته فرود[1] و رشیدیان و وکلای سابقه که شانس انتخاب شدن در دوره آینده مجلس را ندارند با روحانیون تماس گرفته‌اند. عقیده کلی روحانیون و این عده بر این است که چون انتخابات آزاد نیست روحانیون باید یکی از دو عمل زیر را درباره انتخابات انجام دهند: 1- با اعلام تعطیل عمومی به مردم ایران و دنیا بفهمانند که انتخابات آزاد نیست تا دنیا بداند که عملاً مشروطیت تعطیل است. 2- تحریم انتخابات توسط...