پیمان «سنتو» و تبدیل ایران به ابزار مداخلات جهانی آمریکا

آمریکا و اروپا برای مهار کمونیسم و جلوگیری از تهدیدات آن اقدامات گسترده‌ای در زمینه‌های اقتصادی سیاسی و فرهنگی انجام دادند. از لحاظ امنیتی و دفاعی پیمان نظامی ـ دفاعی ناتو را تأسیس کردند که بخشی از کمربند امنیتی در اطراف بلوک کمونیسم بود. پیمان بغداد نیز در 19 مهر 1334 در راستای تکمیل این کمربند امنیتی با شرکت ایران، عراق، پاکستان، ترکیه و انگلیس و با نظارت آمریکا تشکیل شد که با خروج عراق از این پیمان نام آن به پیمان «سنتو» تغییر یافت. ایجاد کمربند...

آغاز محاکمه آیت‌الله طالقانی در دادگاه نظامی

در 14 اسفند 1342 دادگاه تجدیدنظر ویژه دادرسی ارتش برای رسیدگی به پرونده سران نهضت آزادی - آیت‌الله طالقانی و مهندس بازرگان - آغاز شد.[1] گفتنی است در پی مخالفت آیت‌الله طالقانی با رفراندوم انقلاب سفید وی در 3 بهمن 1341 دستگیر و پس از 4 ماه و هشت روز در اول محرم 1342ش. از زندان آزاد شد. وی پس از آزادی فعالیت علیه حکومت پهلوی را از سر گرفته، مجدداً مسجد هدایت را پایگاه مبارزه قرار داد. در اعتراض به دستگیری امام خمینی در 15 خرداد 1342، آیت‌الله طالقانی به اتفاق دیگر...

آیت‌الله ربانی شیرازی و نهضت امام خمینی

ساواک در گزارشی با موضوع «عبدالرحیم ربانی شیرازی فرزند بمانعلی» مورخ 12 اسفند 1343 می‌نویسد: «نامبرده فوق از طرفداران [آیت‌الله] خمینی است و جزو گردانندگان اصلی تحریکات طلاب علیه دولت می‌باشد. مشارٌالیه به اتفاق چند نفر دیگر از هر فرصتی بخصوص در ایام عزاداری و وفات ائمه استفاده نموده و مجالس ترتیب می‌دهند که معمولاً در آنها از [آیت‌الله]خمینی ستایش شده و از دولت‌ها تنقید می‌گردد. نامبرده یک مرتبه دیگر نیز [به]وسیله ساواک دستگیر و... به آن...

«اتحادیه دینی» در خدمت نهضت امام خمینی

ساواک در گزارشی با موضوع «جلسه هفتگی اتحادیه دینی» در تاریخ 11 اسفند 1341 می‌نویسد: «از ساعت 18 روز جمعه 10/12/41 جلسه هفتگی اتحادیه دینی با شرکت عده‌ای در حدود 300 نفر از اعضاء این اتحادیه و جمعی از کسبه و اصناف و غیره در مسجد نو خیابان لرزاده تشکیل گردید. در این جلسه که آیت‌الله شیخ جواد فومنی رئیس اتحادیه مزبور نیز شرکت داشت شیخ محمد خمینی واعظ شروع به صحبت نموده ابتدا از چگونگی به دنیا آمدن حضرت موسی و جریان پرورش او در منزل فرعون و سپس واژگون شدن...

دو حادثه در دوم فروردین 1342 (مدرسه فیضیه و مدرسه طالبیه)

بخش اول
تحولات و تکاپوهای حوزه‌های علمیه، مدارس وابسته به آن و چهره‌های برجسته و تأثیرگذار آن، نشانگر پیوند مستحکم و ژرف با روند مبارزه‌های سیاسی ـ فرهنگی مردم مسلمان ایران، علیه دستگاه حاکمه پهلوی دوم بود. حکومت پهلوی بیش از هر شخص و گروهی از این واقعیت آگاه بود. از این رو ماجراهای حوزه‌های علمیه و روی‌کرد مراجع به وقایع سیاسی ـ فرهنگی را به دقت زیرنظر داشت. اسناد و مدارک، خاطرات شاهدان عینی و منابع مکتوب تاریخی، گواه این مدعاست که پس از فوت آیت‌الله...

فیلم: بازتاب جهانی رفراندوم انقلاب سفید

پس از فوت آیت‌الله العظمی بروجردی محمدرضا پهلوی برای به رأی گذاشتن انقلاب سفید تلاش کرد و اسدالله علم را که شخصیت علمی و اقتصادی نبود برای انجام این امر انتخاب کرد. 6 بهمن 1341 انقلاب سفید به رفراندوم گذاشته شد. بیشتر رهبران اروپایی و غربی به او تبریک گفتند، اما فیدل کاسترو رهبر کوبا؛ جمال عبدالناصر ...

اهداف نهان امپریالیسم از اصلاحات ارضی

روزنامه اطلاعات در شماره روز 10 اسفند 1340 از قول حسن ارسنجانی - وزیر کشاورزی وقت و مجری اصلاحات ارضی - و در پاسخ به این سوال که «آیا قانون اصلاحات ارضی ایران یک قانون مترقی است و اقدام به اجرای آن یک عمل مترقیانه محسوب می‌شود یا اینکه به موجب ادعای عده‌ای از افراطیون چپ و راست این قانون قانون مرتجعانه یا به قول عده دیگر اقدام انقلابی تند است؟» می‌نویسد: «باید مطالعه کنیم ببینیم آیا اجرای قانون اصلاحات ارضی اثر مستقیم در انتقال اقتصاد ایران از...

ناآرامی در قم در سالگرد فاجعه مدرسه فیضیه

ساواک در گزارشی به تاریخ 9 اسفند 1343 می‌نویسد: «...کمیسیون اطلاعاتی شهرستان قم در تاریخ 6/12/43 در فرمانداری قم تشکیل و تصمیم گرفته می‌شود که چون روز 7/12/43  مصادف با شب وفات حضرت امام جعفر صادق علیه السلام و روز زد و خورد مدرسه فیضیه قم[1] بوده، طبق اطلاع حاصله طلاب در نظر دارند به این منظور مجلسی در مسجد امام ترتیب دهند و امکان دارد تشنجاتی ایجاد نمایند، لذا ازطرف کمیسیون تصمیم گرفته می‌شود که شهربانـی پیش‌بینی‌های لازم را از نظر تأمین شهر معمول و...

بی‌توجهی امام به سازمان مجاهدین خلق

در اواخر دهه 60 میلادی/ 40 شمسی مشی مبارزه مسلحانه قداستی در میان مبارزان پیدا کرده بود. در این مقطع ما از کنفدراسیون فاصله گرفته بودیم. انجمن‌های اسلامی تقریباً نوپا بود و هنوز قدرت مقاومت تبلیغاتی در مقابل جریان‌های چپ را نداشت. ظهور جنبش سیاهکل و تشکیل سازمان چریک‌های فدایی خلق بیش از آنکه در داخل کشور انعکاس داشته باشد در خارج از کشور تأثیر گذاشت. مدت زیادی طول نکشید که سازمان مجاهدین خلق اعلام موجودیت کرد و آن عقده‌ای که ممکن بود برای بچه...

احزاب فرمایشی و بازی مضحکی که دموکراسی نام داشت!

شکل‌گیری احزاب سیاسی در اواخر دهه 30 شمسی نه ضرورتی سیاسی و در راستای استقرار دموکراسی، بلکه پاسخ به ایراداتی بود که بیشتر از طرف محافلی در ایالات متحده آمریکا طرح می‌شد.[1] حکومت پهلوی برای اثبات وجود حکومت دموکراتیک در ایران و بر اساس الگوی کشورهای آمریکا و انگلیس و با تقلیدی ناقص در سال 1336 اقدام به تأسیس نظام دو حزبی کرد: حزب ملیون به ریاست نخست‌وزیر وقت اقبال به عنوان حزب اکثریت و حزب مردم به ریاست علم به عنوان اقلیت. به همین نسبت نیز نمایندگان احزاب...