سفر بی‌سروصدا به لندن

یازدهم شهریور 1340عبدالله انتظام، رئیس وقت هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملى نفت ایران به سوى لندن پرواز کرد. این مسافرت کاملاً بی‌سروصدا صورت گرفت و به نظر محافل سیاسى این سفر براى انجام مذاکره قطعى با مقامات کنسرسیوم بین‌المللى نفت است. کنسرسیوم با افزایش میزان تصفیه نفت در پالایشگاه‌هاى ایران موافقت نکرده است و در مورد افزایش سطح تولید نفت نیز گفته است: «این درخواست از نظر تعادل تولید در کشورهاى خاورمیانه و عرضه آن به بازارهاى جهان میسر نیست.»...

روایت اسناد ساواک از خرداد 1342 در گیلان

نقل قول‌های شاهدان عینی اتفاقات، تاریخ شفاهی هر کشوری را می‌سازد. در کنار این نقل قول‌ها، اسنادی نیز وجود دارند که وقایع را به خوبی شرح می‌دهند. اسناد به جا مانده از ساواک برخی از این اسناد به شمار می‌روند که گردآوری آنها در قالب کتاب، فعالیت‌های انقلابی مردم ایران را به تصویر می‌کشد. یکی از استان‌هایی که مردم آن در روند پیروزی انقلاب اسلامی نقش داشتند، استان گیلان است که نخستین کتاب از مجموعه کتاب‌های «انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک- استان گیلان» به بازتاب موضوع‌ها و حوادثی مانند لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی، اصلاحات ارضی، انقلاب سفید، رفراندوم 6 بهمن 1341، ترور شاه توسط رضا شمس‌آبادی و واقعه سیاهکل و جشن‌های 2500 ساله شاهنشاهی در این استان می‌پردازد.

«پشک انداختن» برای اصلاحات ارضی

دو مجله چاپ دهم شهریور 1340، گفته‌هایى از دو وزیر دولت على امینى منتشر کردند. یکى از مجله‌ها نوشت که محمد درخشش، وزیر فرهنگ حکومت پهلوی گفته است: «در ایران در مقابل 3 میلیون باسواد، بیش از 17 میلیون بی‌سواد وجود دارد.» حسن ارسنجانى، وزیر کشاورزى هم به خبرنگار یکى از این مجله‌ها گفته است که برای اصلاحات ارضی «اگر واقعا قرار باشد یک نقشه صحیح و اساسى از املاک ایران تهیه شود، مستلزم 500 میلیون ریال اعتبار و 20 سال صرف وقت است. به همین جهت من تصمیم گرفتم...

فیلم/ گفت‌وگو با حجت‌الاسلام عبدالمجید معادیخواه

فیلم/ گفت‌وگو با حجت‌الاسلام عبدالمجید معادیخواه در 8 بخش تنظیم شده است. این گفت‌وگو در واحد تاریخ شفاهی دفتر ادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری در سال‌های 1370 تا 1374 انجام شده است.

سخنرانی نخست‌وزیر در حاشیه تبدیل دانشگاه شیراز به دانشگاه پهلوى

نخست‌وزیر حکومت پهلوی، نهم شهریور 1340 در جمع دانشجویان دانشگاه شیراز گفت: «من عقیده دارم که سیاست باید از محیط دانشگاه خارج شود. شما عقیده سیاسى داشته باشید، ولى آن را در خارج دانشگاه ابراز کنید.» على امینى در اصفهان، در برابر دانشجویان دانشگاه اصفهان هم گفت: «دانشجویان می‌گویند، محوطه دانشگاه را پلیس گرفته است. اگر شما دانشگاه را مرکز سیاست نکنید که پلیس آنجا کارى ندارد.» وی هشتم شهریور نیز در دانشگاه شیراز گفته بود: «ما براى تبدیل...

حیرت حکومت پهلوی از پوشش خبری مطبوعات آمریکا

وزیر دربار حکومت پهلوی، هشتم شهریور 1340 در نامه‌ای به جولیوس هولمز، سفیر آمریکا در ایران نوشت: «آیا جنابعالى متوجه بهت و حیرت ما بابت این واقعیت شده‌اند که در مطبوعات آمریکا به تظاهرات سالروز قیام ملى (28 مرداد) کمترین اشاره‌اى نشده است؟ این نکته بیشتر از این جهت مایه شگفتى است که مجلات و روزنامه‌هاى شما در تفسیرهاى انتقادى خود از هرگونه اغراق‌گویى کوتاهى نمی‌کنند. آیا این امر نمی‌تواند ناشى از وجود گروه‌هاى خاصى در ایالات متحده باشد... مخلص شما،...

تصویب 50 روز حکومت نظامی برای جلوگیری از ادامه قیام 15 خرداد

اسدالله عَلَم از تیر 1341 تا اسفند 1342 به مدت بیست‌ماه بر مسند نخست‌وزیری تکیه زد. در آن برهه محمدرضا پهلوی از نگاه خود به بسیاری از مشکلات و بحران‌های داخلی و خارجی پایان داده و با سرکوب مخالفین، به‌گونه‌ای فزاینده در روش استبدادی حکومت گام نهاده و به ویژه دولت، مجلس و مجموعة حاکمیت را مقهور اراده و خواستة خود ساخته بود. مهمترین حادثه زمان نخست‌وزیری اسدالله عَلَم حمله به مدرسه فیضیه، دستگیری، زندان، تبعید و سربازگیری طلاب و به ویژه قیام 15 خرداد بود که گذشته از چگونگی حادثه، علل و عوامل آن، بدون شک نقش عَلَم در آنها بسیار مؤثر بود.

کمک‌ آمریکا با چند نوع قرارداد سیاسى و نظامى همراه است

یکى از مجله‌هاى چاپ هفتم شهریور 1340 در تهران، به بررسى سیاست آمریکا در برابر ایران و حکومت پهلوی پرداخت و شرحی از نظر ایرانی‌ها درباره سیاست آمریکا، پس از دخالت این کشور خارجى در بخش‌هاى مختلف اداره ایران آورد. جمع‌بندى این موضوع این بود که: «رجال آمریکا، مبلغى در حدود چند میلیون دلار، طى تشریفات شرم‌آورى در اختیار زمامداران ممالک عقب‌مانده قرار می‌دهند و هماهنگ با این کمک‌ها، از راه حق‌المشاوره و غیره، این مبالغ پرداختى را مجددا به آمریکا...

مذاکره نمايندگان راكفلر و ثابت پاسال با نخست‌وزیر پهلوی

 ششم شهریور 1340 سه نفر از نمايندگان بنياد آمریکایی راكفلر به اتفاق حبيب‌الله ثابت پاسال، صاحب مؤسسه تلويزيون با علی امینی، نخست‌وزير حکومت پهلوی ملاقات كردند. در اين ملاقات، مذاكراتى پيرامون سرمايه‌گذارى در ايران صورت گرفت. در همین روزها بنياد راكفلر براى عقب نيفتادن از منت‌گذارى آمریکایی‌ها بر سر حکومت پهلوی، اعلام كرد كه اين مؤسسه در فاصله بهار تا اوایل تابستان 1340 مبلغ ده هزار دلار، به صورت بلاعوض براى تهيه وسايل آزمايشگاهى دانشكده طب...

اصلاحات ارضى، تقليد عجولانه از بعضى كشورهاست

ابراهيم مهدوى که در سال 1340 از وزيران سابق كشاورزى تا آن ایام محسوب می‌شد، در نوشته بلندى، موضوع اصلاحات ارضى و روش انجام آن را تجزيه و تحليل كرد. چاپ اين مطلب از پنجم شهریور 1340 در يكى از روزنامه‌ها آغاز شد. نظر كلى نويسنده اين بود كه به جنبه تبليغاتى موضوع اصلاحات ارضى بيشتر اهميت داده شده و پسنديده نيست كه به صرف تقليد عجولانه از بعضى كشورها، با وضع مقرراتى كه متناسب با شرايط جغرافيايى و آب و زمين و عرف و عادات محل نيست، تنزل توليد محصولات كشاورزى،...