فصلنامه 15 خرداد کارنامه سه دوره انتشار

در اوايل دهة پنجاه در شرايطي كه مبارزه عليه رژيم پهلوي مراحل تازه‌تري را تجربه مي‌كرد و شماري از مبارزان به خيزش مسلحانه عليه رژيم دست زده بودند،‌ انقلابيوني هم بودند كه پيرو فرمايشات امام مبارزه را در قالب فرهنگي و سياسي ادامه مي‌دادند و مي‌كوشيدند ضمن هدايت و ارشاد مردم آنان را با برنامه‌ها و اقدامات ضدديني حكومت پهلوي آشنا سازند. عده‌اي از آنان نيز شرايط فعاليت سياسي در كشور را مناسب نديده و خانه و كاشانه را ترك كرده و در كشوري كه رهبرشان به آنجا تبعيد شده بود اقامت گزيده و ضمن بهره‌گيري از رهنمودهاي رهبري نهضت مبارزه‌شان را ادامه مي‌دادند.

فصلنامه مطالعات تاریخی

هفتمين شماره فصلنامه مطالعات تاريخي ويژه‌نامه 15 خرداد 1342 است كه در بهار 1384 با مجموع 225 صفحه چاپ و منتشر شده است. اين فصلنامه از سوي مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي ـ سياسي منتشر مي‌گردد و تاكنون 16 شماره (بهار 1386 ش) از آن انتشار يافته، چهارمين سال نشر خود را مي‌گذراند. علاقه‌مندان علاوه بر شماره‌هاي منتشر شده، مي‌توانند به سايت www.Psri.com مراجعه نموده و از مطالب آن بهره‌ گيرند.

حرکت انقلابی علما و روحانیون پس از بازداشت امام خمینی(ره)

حکومت پهلوی نمی‌توانست پایگاه مردمی امام خمینی(ره) را از بین ببرد، بنابراین تصور می‌کرد با دستگیری ایشان به عنوان رهبر نهضت و نیز روحانیون و وعاظی که در مساجد نقش اطلاع‌رسانی پیام رهبری نهضت و بسیج افکار عمومی علیه حکومت پهلوی را ایفا کردند، موج مخالفت و نارضایتی عمومی فروکش کند. اما این امر نه تنها میسر نشد، بلکه دستگیری امام خمینی(ره) و دیگر روحانیون و وعاظ، به فرصت جدیدی برای ادامة مبارزه تبدیل شد.

قیام 15خرداد در کاشان به روایت اسناد ساواک

در روز 15 خرداد 1342 کاشان نیز مانند بسیاری دیگر از شهرها شاهد حضور سوگوارانی بود که در قالب دسته‌های عزادار به خیابان‌ها آمدند و در کنار برگزاری آیین سوگواری اهل بیت پیامبر(ص) به نشان همراهی با علما و روحانیون علیه دولت حکومت پهلوی و در حمایت از امام خمینی(ره) شعار می‌دادند و مخالفت خود را با اقدامات حکومت و مصوبه‌های آن در سال 1341 ابراز می‌کردند.

قیام 15 خرداد در خرم‌آباد به روایت اسناد ساواک

خرداد 1342 در خرم‌آباد در شرایطی آغاز شد که عوامل حکومت پهلوی در این شهر به شدت از وقوع حوادث ناگهانی می‌ترسیدند و سعی در جلوگیری از آن داشتند. به همین دلیل در روز 16 خرداد و در پی رسیدن خبر دستگیری امام خمینی(ره) و حوادث 15 خرداد در تهران، جلسه‌ای در فرمانداری کل با حضور فرماندار کل، رئیس دادگستری، دادستان و سرپرست شهربانی تشکیل و طی آن مقرر شد مأموران شهربانی مانع از تجمع مردم در مسجد کمالیه شوند. امامت مسجد را آیت‌الله روح‌الله کمالوند از روحانیون برجسته خرم‌آباد و از مخالفان اصلی و سرسخت دولت اسدالله علم بر عهده داشت.

قیام 15 خرداد در اصفهان به روایت اسناد ساواک

روز 15 خرداد 1342 حکومت پهلوی دست به اقدامی زد که قیامی عظیم را در تهران و شهرهای دیگر ایران در پی داشت و آن بازداشت امام خمینی(ره) بود. خبر این رویداد در تهران علاوه بر آنکه تعطیلی بازار را به دنبال داشت، سبب شکل‌گیری تظاهرات‌ عظیم در همان روز و روزهای بعد از آن شد. در شهرهای دیگر همچون شیراز، ورامین، کاشان و... مردم در حمایت از امام و آرمان‌های ایشان به خیابان‌ها آمدند و اعتراض خود را اعلام نمودند.

قیام 15 خرداد در تهران به روایت اسناد ساواک

نوشته پیش رو شرح مختصری از حوادث رخ داده در روزهای تاریخ ساز خرداد 1342 برابر با محرم 1383 بر اساس اسناد و مدارک سازمان اطلاعات و امنیت کشور یا همان ساواک است. بسیاری از اطلاعات ثبت شده در این اسناد با مطالب ذکر شده توسط کسانی که در آن روزها در تهران حضور داشته و شاهد رخدادها بوده و خاطرات خود را در قالب کتاب یا مقالات متعدد نوشته‌اند تفاوت دارد.

نخستین سالگرد قیام 15 خرداد به روایت اعلامیه امام خمینی(ره) و علما

امام خمینی(ره) چهارم خرداد 1343 در پاسخ به تلگراف تسلیت سالگرد فاجعه 15 خرداد 1342 از طرف آیت‌الله حسن لاهوتی نوشتند:

قیام 15 خرداد در ورامین و پیشوا به روایت اسناد ساواک

یکی از اتفاقات مهم در سال 1342 که در تاریخ انقلاب اسلامی به ثبت رسیده است، قیام خودجوش و انقلابی مردم ورامین است که پس از شنیدن خبر دستگیری امام خمینی(ره) برای پیوستن به برادران دینی‌شان در اعتراض به اقدامات حکومت پهلوی راهی تهران شدند و در راه توسط مأموران متوقف و برخی از ایشان کشته، مجروح یا بازداشت شدند.

قیام 15 خرداد در قم به روایت اسناد ساواک

متن پیش رو شرح مختصری از حوادث رخ داده در روزهای تاریخ ساز خرداد 1342 برابر با محرم 1383 بر اساس اسناد و مدارک سازمان اطلاعات و امنیت کشور یا همان ساواک است که در مجموعه‌ای 9 جلدی به نام قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک به چاپ رسیده است.