اعتصاب معلمان در سال 1340

اردیبهشت هر سال فرصتی است برای قدردانی از آموزگاران که هموراه از تأثیرگزارترین اقشار جامعه ایران برای گسترش فرهنگ بوده اند. حضور اجتماعی این قشر از جامعه نیز سایقه ای طولانی دارد. محمد مهدی موسی خان در مقاله زیر به نمونه ای از این حضور پررنگ در دهه 1340 می پردازد.

کفن‌پوشانی که در تاریخ جاودانه شدند

15 خرداد یک روز عادی و معمولی در تاریخ انقلاب اسلامی ایران نیست بلکه از این روز بزرگ و تاریخی به عنوان مبدأ نهضت امام خمینی(ره) برای سرنگونی رژیم پهلوی یاد می کنند. 15 خرداد سال 1342 در برخی نقاط کشور قیامی رخ داد که 15 سال بعد ثمره آن به بار نشست و رژیم تا بن دندان مسلح پهلوی از صفحات تاریخ محو شد و به گفته و تحلیل اکثر قریب به اتفاق تاریخ نگاران انقلاب، قیام ۱۵ خرداد سال 42 به این سرنگونی سرعت بخشید.

تحلیلی بر سخنرانی امام به مناسبت آغاز دروس حوزه پس از چهلم شهداى مدرسۀ فیضیه

تصمیم حضرت امام، به حضور در حوزۀ علمیه و استقامت در حالى اعلام شد که پس از حمله رژیم به مدرسه فیضیه موج گسترده اى از تبلیغات در رسانه هاى گروهى علیه روحانیت و بویژه شخص امام خمینى جریان داشت. شاه به پشتگرمى حمایتهاى آمریکا و دول غربى، با غرور تمام از اصلاحات دم مى زد و نهضت امام را مورد وقیحانه ترین اتهامات قرار مى داد.

تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی شهرستان قم، 1330-1340

شهر قم از شهر های مهم و تأثیر گذار در تاریخ ایران است. این اهمیت در دهه 30 و 40 بیش از هر دهه دیگری آشکار می گردد زیرا قم مرکز ثقل تحولات ایران قرار می گیرد. بافت اجتماعی و عمرانی این شهر در این دو دهه می تواند اطلاعات مناسبی را در جهت تحلیل اوضاع آن زمان شهر در اختیار ما قرار دهد. در این دوره از سویی سیاست های تجدد گرایانه حکومت و دربار و طرح های مختلف آن در حوزه فرهنگ و کشاورزی، صنعت و از سوی دیگر رونق گرفتن حوزه علمیه قم و علمای آن بر تاریخ و بافت اجتماعی این شهر تأثیر فراوان داشتند. سیاست های تجدد گرایانه شاه تغییراتی را در حوزه های رفاهی و اجتماعی شهر پدید آورد و از سویی اقدامات حوزه علمیه و علما و روحانیون در شهرقم بر بافت فرهنگی و اجتماعی شهر تأثیر فراوان داشتند.در این نوشتار تاریخ اجتماعی و سیاسی این شهر را به اجمال مورد بررسی قرار می گیرد.

بررسی اجمالی تاریخ اجتماعی شهر مشهد در دهه 30 و 40 ش

مقاله حاضر با توجه به اهمیت مشهد در وقایع مختلف تاریخی، قصد دارد به این سوال پاسخ دهد که شهر مشهد در دهه 30 و 40 از لحاظ اجتماعی دارای چه ویژگی هایی بوده است؟ از این رو جهت رسیدن به پاسخی مطلوب، بهره گیری از شیوه توصیفی– تحلیلی و استفاده از روش کتابخانه ای را برگزیده است. با مطالعات انجام شده می توان مدعی بود که در دوره زمانی مورد بحث، شهر مشهد همواره اهمیت خود را حفظ نمود به گونه ای که یکی از مهمترین مراکز تشیع و تعلیم طلاب، یعنی حوزه علمیه مشهد گرچه مورد بی مهری از سوی رژیم پهلوی قرار گرفت، با تلاش زعمای آن توانست به فعالیت خود همچنان ادامه دهد؛ و مراکز اقتصادی مهمی نظیر کارگاه های ریسندگی، مسافرخانه داری و ... در این دوره از اهمیت زیادی برخوردار بود.

بررسی اجمالی تاریخ اجتماعی تبریز در دهه ی 30 ه.ش

تبریز به عنوان مرکز آذربایجان شرقی و یکی از مهم ترین شهرهای ایران، از سابقه ی کهنی برخوردار است که در دوره های مختلف تاریخی نقش هایی چون مرکز فرمانروایی ایفا کرده و به همین دلیل به رشد و گسترش این شهر در مقاطع مختلف توجه فراوانی مبذول شده است. اهمیت این شهر به گونه ی بود که کانون توجه اروپاییان نیز قرارگرفت. تبریز این اهمیت را در دوره های معاصر نیز حفظ تا حدی که در عهد قاجار این شهر به یکی از ایالت های شاهزاده نشین تبدیل شد و در پرتو این اهمیت به سرعت رشد و گسترش یافت. حال در این مقاله برآنیم که وضعیت اجتماعی تبریز را از جنبه های مختلف از قبیل وضعیت آموزش، کشاورزی، اشتغال، سن، فرهنگ در دهه ی 30 ه.ش مورد بررسی قرار دهیم که پس از بررسی های صورت گرفته این نتیجه حاصل شد که تبریز اهمیت سابق خود را به عنوان یکی از شهرهای مهم ایران حفظ کرد که این موضوع باعث رشد نسبی این شهر از جنبه های مختلف اجتماعی شد.

اوضاع سياسي-اجتماعي اصفهان از نهضت ملي شدن نفت تا 15خرداد

سقوط رضاشاه و روي كارآمدن محمدرضا پهلوي، با تحولات مهم و اساسي در ساختار طبقاتي جامعه ايراني همراه بود. تحول در ساختار و نگرش طبقه متوسط سنتي و جديد نسبت به اوضاع سياسي و پيوند تنگاتنگ اين اقشار با روحانيان و گرايش به سمت مذهب از نكات قابل توجه اين دوره تاريخي است.پيوندي كه در دهه هاي 30 و 40 بين طبقه بازار وطبقه متوسط جديد و روحانيان به وجود آمد نتيجه تحولات و جنبش هايي اجتماعي بود كه با رويكرد مذهبي صورت پذيرفته بود. از آنجائي كه جنبش هاي اصفهان در دو دهه مورد بررسي، حاصل پيوند بين بازار، طبقه متوسط جديد و روحانيان، بود، در اين مقاله تلاش مي شود اوضاع سياسي اجتماعي دهه 30 و 40 اصفهان و نقش عوامل مذهبي در اين تحركات مورد بررسي قرار گيرد.

تاریخ اجتماعی تهران در دهه های 1330 و 1340

در گذشته ها، آنان که از تهران سخن به میان می آوردند، روستای کوچک و ناآشنایی به ذهنشان خطور می کردکه نشان اندکی از آن در کتاب های گذشتگان وجود داشت. در نخستین حرکت های گسترش تهران، در مسیر شهر شدن یعنی ساختن برج و بارو، که بی تردید مقطعی تاریخی است، روستای کهن سابق از گمنامی به درآمد و در دوره های بعد تا پایان حکمرانی زندیه، شهرکی نام آور شد. تهران پس از گزینش به پایتختی ، با شهرت بیشتری مرحله ای دیگر از حیات خود را آغاز کرد. در دهه های پیش، که شکل گیری های اجتماعی کشور در پیوند با اقتصاد تک کالایی( نفت) و به دور از فرهنگ و خواست های ملی که بر پایه تصمیم گیری های حکومت در ساز و کار وابستگی انجام گرفت، گسترش تهران سرعت بیشتری یافت. پژوهش حاضر در نظر دارد تاریخ اجتماعی تهران را در دهه ی 30 و 40 مورد بحث و بررسی قرار دهد تا گوشه ای از مسائل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این شهر مشخص شود.

شهادت مجاهدان مؤتلفه اسلامی، عاملان اعدام انقلابی حسنعلی منصور

هیئت مؤتلفه اسلامی با به کارگیری عناصر سازنده و شایسته، برای ریشه کنی عوامل فساد دست به اقدامی ارزنده آن هم در روزگار خفقان و اختناق شاه زد. این تشکل، وقتی بیانیه ها و فریادهای هشداردهنده خود را کارساز ندید، اعلام انزجار خود را در قالب نابودی طاغوتیان ریخت و عملیات مسلحانه را برگزید. حسنعلی منصور، یکی از مهره های وابسته به غرب است که در اوایل بهمن 1343 به دست این نیروها از بین رفت. این مقاله تقدیم می گردد به عوامل این اقدام غرورآفرین.

اسرار پشت پرده ترور حسنعلی منصور

با گذشت 4۹ سال از ترور حسنعلي منصور، نخست وزير رژيم گذشته، يك راز تاريخي درباره علت مرگ او، همچنان در پس پرده اسرار اين واقعه پنهان مانده است. پس از كشته شدن منصور، رييس پزشكي قانوني با طرح شكايتي عليه دكتر منوچهر شاهقلي، وزير بهداري وقت، در دادسراي تهران اعلام كرد: شليك از طرف محمد بخارايي و نحوه برخورد گلوله ها با بدن نخست وزير، باعث قتل نخست وزير نشده بلكه وزير بهداري و تيم پزشكي او در جريان عمل جراحي، دچار اهمال و اشتباه شده اند كه همين امر علت مرگ منصور بوده است.