مقالات

حرکت انقلابی علما و روحانیون پس از بازداشت امام خمینی(ره)

حکومت پهلوی نمی‌توانست پایگاه مردمی امام خمینی(ره) را از بین ببرد، بنابراین تصور می‌کرد با دستگیری ایشان به عنوان رهبر نهضت و نیز روحانیون و وعاظی که در مساجد نقش اطلاع‌رسانی پیام رهبری نهضت و بسیج افکار عمومی علیه حکومت پهلوی را ایفا کردند، موج مخالفت و نارضایتی عمومی فروکش کند. اما این امر نه تنها میسر نشد، بلکه دستگیری امام خمینی(ره) و دیگر روحانیون و وعاظ، به فرصت جدیدی برای ادامة مبارزه تبدیل شد.

قیام 15خرداد در کاشان به روایت اسناد ساواک

در روز 15 خرداد 1342 کاشان نیز مانند بسیاری دیگر از شهرها شاهد حضور سوگوارانی بود که در قالب دسته‌های عزادار به خیابان‌ها آمدند و در کنار برگزاری آیین سوگواری اهل بیت پیامبر(ص) به نشان همراهی با علما و روحانیون علیه دولت حکومت پهلوی و در حمایت از امام خمینی(ره) شعار می‌دادند و مخالفت خود را با اقدامات حکومت و مصوبه‌های آن در سال 1341 ابراز می‌کردند.

قیام 15 خرداد در خرم‌آباد به روایت اسناد ساواک

خرداد 1342 در خرم‌آباد در شرایطی آغاز شد که عوامل حکومت پهلوی در این شهر به شدت از وقوع حوادث ناگهانی می‌ترسیدند و سعی در جلوگیری از آن داشتند. به همین دلیل در روز 16 خرداد و در پی رسیدن خبر دستگیری امام خمینی(ره) و حوادث 15 خرداد در تهران، جلسه‌ای در فرمانداری کل با حضور فرماندار کل، رئیس دادگستری، دادستان و سرپرست شهربانی تشکیل و طی آن مقرر شد مأموران شهربانی مانع از تجمع مردم در مسجد کمالیه شوند. امامت مسجد را آیت‌الله روح‌الله کمالوند از روحانیون برجسته خرم‌آباد و از مخالفان اصلی و سرسخت دولت اسدالله علم بر عهده داشت.

قیام 15 خرداد در اصفهان به روایت اسناد ساواک

روز 15 خرداد 1342 حکومت پهلوی دست به اقدامی زد که قیامی عظیم را در تهران و شهرهای دیگر ایران در پی داشت و آن بازداشت امام خمینی(ره) بود. خبر این رویداد در تهران علاوه بر آنکه تعطیلی بازار را به دنبال داشت، سبب شکل‌گیری تظاهرات‌ عظیم در همان روز و روزهای بعد از آن شد. در شهرهای دیگر همچون شیراز، ورامین، کاشان و... مردم در حمایت از امام و آرمان‌های ایشان به خیابان‌ها آمدند و اعتراض خود را اعلام نمودند.

قیام 15 خرداد در تهران به روایت اسناد ساواک

نوشته پیش رو شرح مختصری از حوادث رخ داده در روزهای تاریخ ساز خرداد 1342 برابر با محرم 1383 بر اساس اسناد و مدارک سازمان اطلاعات و امنیت کشور یا همان ساواک است. بسیاری از اطلاعات ثبت شده در این اسناد با مطالب ذکر شده توسط کسانی که در آن روزها در تهران حضور داشته و شاهد رخدادها بوده و خاطرات خود را در قالب کتاب یا مقالات متعدد نوشته‌اند تفاوت دارد.

نخستین سالگرد قیام 15 خرداد به روایت اعلامیه امام خمینی(ره) و علما

امام خمینی(ره) چهارم خرداد 1343 در پاسخ به تلگراف تسلیت سالگرد فاجعه 15 خرداد 1342 از طرف آیت‌الله حسن لاهوتی نوشتند:

قیام 15 خرداد در ورامین و پیشوا به روایت اسناد ساواک

یکی از اتفاقات مهم در سال 1342 که در تاریخ انقلاب اسلامی به ثبت رسیده است، قیام خودجوش و انقلابی مردم ورامین است که پس از شنیدن خبر دستگیری امام خمینی(ره) برای پیوستن به برادران دینی‌شان در اعتراض به اقدامات حکومت پهلوی راهی تهران شدند و در راه توسط مأموران متوقف و برخی از ایشان کشته، مجروح یا بازداشت شدند.

قیام 15 خرداد در قم به روایت اسناد ساواک

متن پیش رو شرح مختصری از حوادث رخ داده در روزهای تاریخ ساز خرداد 1342 برابر با محرم 1383 بر اساس اسناد و مدارک سازمان اطلاعات و امنیت کشور یا همان ساواک است که در مجموعه‌ای 9 جلدی به نام قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک به چاپ رسیده است.

قیام 15 خرداد در مشهد به روایت اسناد ساواک

مردم مشهد سال 1342 را در شرایطی آغاز کردند که به دستور مراجع تقلید و علمای عظام در مخالفت با تصمیمات حکومت پهلوی در سال 1341 و نیز مصادف شدن آغاز سال نو با شهادت امام صادق(ع) در کشور عزای عمومی اعلام شده بود. به همین مناسبت روز دوم فروردین در منزل آیات عظام مشهد همچون آیت‌الله قمی مجالس روضه‌خوانی منعقد و سخنان تندی علیه حکومت پهلوی ایراد شد. وعاظ و علما مردم را به مقاومت در برابر برنامه‌های حکومت دعوت و به سخنان محمدرضا پهلوی در دفاع از اصلاحات ارضی اعتراض می‌کردند.

قیام 15 خرداد در شیراز به روایت اسناد ساواک

مردم ایران سال 1342 را در شرایطی آغاز کردند که به دستور مراجع تقلید و علمای عظام، در مخالفت با تصمیمات حکومت پهلوی در سال گذشته و نیز مصادف شدن آغاز سال نو با سالروز شهادت امام صادق(ع) در کشور عزای عمومی اعلام شده بود. در شیراز نیز مانند دیگر شهرهای ایران مردم در روز دوم فروردین در مساجد تجمع نموده و به عزاداری پرداختند. اما همزمان در شهرهای قم و تبریز فجایعی رخ داد. نیروهای انتظامی، کماندوها و پلیس به عزادارانی که در مدرسه فیضیه قم و مدرسه طالبیه تبریز گرد هم آمده بودند حمله کرده و سبب شهید و مجروح شدن عده‌ای از ایشان شدند. با رسیدن این اخبار به شیراز، آیت‌الله شیخ بهاءالدین محلاتی شیرازی در تاریخ 6 فروردین 1342 نامه‌ای به امام خمینی(ره) و آیت‌الله گلپایگانی نوشت. علما منتظر فرصت مناسبی برای مبارزه بودند و این فرصت نزدیک بود؛ محرم و مراسم سوگواری امام حسین(ع).
3
...
© تمامی حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد 1342 محفوظ است.