کتاب و نشریه

پانزدهم خرداد در مطالعات تاریخی - قسمت اول

در این مقاله، قصد داریم نگاهی بیاندازیم به یکی از فصلنامه های تخصصی تاریخ معاصر ایران و در این راستا مقالات منتشر شده این فصلنامه در حوزه حوادث تاریخی سالهای آغازین نهضت اسلامی، خصوصا قیام پانزدهم خرداد را به خوانندگان و محققین معرفی نماییم. لازم به ذکر است که علاقه فصلنامه معطوف به بررسی های تاریخی در دوره ای است که از نهضت مشروطه آغاز می گردد و تا انقلاب اسلامی ادامه می یابد . از این رو قیام پانزدهم خرداد 42 و ریشه های آن و حوادث مربوط به سالهای آغازین نهضت انقلاب اسلامی، به نوعی نقطه عطف مقالات این فصلنامه قلمداد می شوند که در ادامه نگای میاندازیم به این مقالات.

پژوهشنامه متین

پژوهشنامه متین، فصلنامه‌ای است علمی، پژوهشی که برای اولین بار در زمستان 1377 در راستای اهداف پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی منتشر شد. این پژوهشکده از زیرمجموعه‌های مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی است و بالطبع انتظار می‌رود سیاست‌های پژوهشنامه متین هم‌راستای اهداف انتشار نشریه یاد باشند. البته متین نگاه ویژه‌ای به رشته‌های فقه اسلامی، عرفان اسلامی و جامعه‌شناسی انقلاب نیز دارد.

یادی از "یاد"

یاد فصلنامه‌ای است تخصصی درباره تاریخ و حواشی آن. گرچه در اولین صفحه یاد می‌خوانیم «فصلنامه‌ای در تاریخ، فرهنگ و هنر»؛ با این حال باز هم وقتی به صفحات فرهنگ و هنر این جریده سر می‌زنیم رد پای دیدگاه تاریخی را در مقالات این مباحث پیدا می‌کنیم.فصلنامه یاد توسط بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی منتشر می‌شود. هیئت تحریریه آن را شورای محققان بنیاد تشکیل می‌دهند و مدیرمسئول آن آقای عبدالمجید معادیخواه است که از اولین شماره تاکنون این مسئولیت را برعهده داشته است.

بعثت؛ نشریه داخلی حوزه علمیه قم

اگرچه شکل ظاهری و کیفیت بعثت چندان مناسب نبود و اگرچه عمر این نشریه کوتاه بود اما با توجه به امکانات محدود آن زمان و اختناق حاکم بر فضای خبررسانی، برای روحانیون موفقیتی قابل توجه بود. هم اکنون مقالات این نشریه در شمار اسنادی از مبارزات روحانیت علیه حکومت پهلوی محسوب می‌شود. نشریه بعثت در چهارده شماره از 23 آذر 1342 تا 10 خرداد 1344 منتشر شده بود. این نشریه علیرغم حجم کم در آن دوران خفقان و سانسور برای مبارزین بسیار امیدبخش بود. در واقع پس از قیام پانزده خرداد و سرکوب نهضت اسلامی و نیز ادامه حبس غیرقانونی امام خمینی، انتشار چنین مقالات تند و کوبنده، نوید از استمرار مبارزه علیه حکومت وقت را می‌داد.

نشریه انتقام؛ بررسی هشت شماره از یک نشریه مخفی در دوران اختناق

حوزه علمیه قم در سالهای نهضت اسلامی روشهای مختلفی برای مبارزه با حکومت پهلوی اتخاذ کرده بود. یکی از این روشها مبارزه مخفی بود که چاپ اعلامیه و انتشار نشریات مخفی طلاب از سرآمدترین نمونه‌های این مبارزه بودند. مشهورترین این نشریات یکی نشریه بعثت بود و دیگری انتقام نام داشت. نشریه انتقام از تاریخ 29 آذر 1343 مطابق با 15 شعبان 1384 ق تا 15 مهر 1344 مطابق با 7 جمادی‌الآخر 1385ق در هشت شماره منتشر شد.

نگاهی به حضور نوزده ساله فصل ‌نامه حضور

فصلنامه حضور برای اولین بار در خرداد ماه سال 1370 همزمان با دومین سالگرد رحلت امام خمینی توسط مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی منتشر شد. حضور بر پایه دیدگاه‌های عقیدتی سیاسی منتشر شد و در طول دو دهه فعالیت خود با همین دیدگاه مسائل مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی را مورد بحث و تحلیل قرار داده است. از ابتدای انتشار حضور تاکنون، مدیر مسئول و سردبیر آن آقای حمید انصاری بوده‌اند که این به نوعی نقطه قوت و دلیلی برای ثبات رویه این نشریه طی سال‌های متمادی بوده است.

فصلنامه 15 خرداد کارنامه سه دوره انتشار

در اوايل دهة پنجاه در شرايطي كه مبارزه عليه رژيم پهلوي مراحل تازه‌تري را تجربه مي‌كرد و شماري از مبارزان به خيزش مسلحانه عليه رژيم دست زده بودند،‌ انقلابيوني هم بودند كه پيرو فرمايشات امام مبارزه را در قالب فرهنگي و سياسي ادامه مي‌دادند و مي‌كوشيدند ضمن هدايت و ارشاد مردم آنان را با برنامه‌ها و اقدامات ضدديني حكومت پهلوي آشنا سازند. عده‌اي از آنان نيز شرايط فعاليت سياسي در كشور را مناسب نديده و خانه و كاشانه را ترك كرده و در كشوري كه رهبرشان به آنجا تبعيد شده بود اقامت گزيده و ضمن بهره‌گيري از رهنمودهاي رهبري نهضت مبارزه‌شان را ادامه مي‌دادند.

فصلنامه مطالعات تاریخی

هفتمين شماره فصلنامه مطالعات تاريخي ويژه‌نامه 15 خرداد 1342 است كه در بهار 1384 با مجموع 225 صفحه چاپ و منتشر شده است. اين فصلنامه از سوي مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي ـ سياسي منتشر مي‌گردد و تاكنون 16 شماره (بهار 1386 ش) از آن انتشار يافته، چهارمين سال نشر خود را مي‌گذراند. علاقه‌مندان علاوه بر شماره‌هاي منتشر شده، مي‌توانند به سايت www.Psri.com مراجعه نموده و از مطالب آن بهره‌ گيرند.

تحلیلی از سال‌های نخست دهه 1340 و نقش آمریکا در آن روزها

با کتابی مواجه هستیم که اتفاقات سال‌های 1341 تا 1343 و مبارزات علما و روحانیان را در 4 بخش مورد بررسی قرار می‌دهد. کتاب «3 سال ستیز مرجعیت شیعه» فقط به تشریح اتفاقات سال‌های 1341 تا 1343 بسنده نکرده، بلکه به تحلیل در زمینه وقایعی پرداخته که به این اتفاقات منجر شده است. یکی از قسمت‌هایی که این تحلیل‌ها را می‌توان در آن مشاهده کرد، «پیش درآمد» کتاب است که در آن به نقش آمریکا در تبدیل سلطنت محمدرضا شاه به یک دیکتاتوری و دلایل اهمیت ایران برای آمریکا پرداخته شده است. این پیش درآمد در واقع تحلیلی از رویدادهای سال‌های نخست دهه 1340 را ارائه می‌دهد.

بانوی انقلاب، خدیجه‌ای دیگر

کتاب «بانوی انقلاب خدیجه‌ای دیگر»، بخش‌هایی از زندگی خانم خدیجه ثقفی؛ همسر امام خمینی(ره) را شرح می‌دهد، اما شاید بهترین تعریف درباره این کتاب، همان تعریفی باشد که توسط دکتر زهرا مصطفوی؛ دختر ایشان در مقدمه کتاب ارائه شده: «این کتاب شرح حالی است که بن‌مایه اصلی آن برگرفته از یادداشت‌های همسر امام است. یادداشت‌هایی حاکی از قصه غصه‌هایی که نشان می‌دهد مادر چه شخصیتی بوده با چه اندیشه و آرزوهایی و چه شجاعت و تحملی.»
2
...
© تمامی حقوق برای پایگاه اطلاع رسانی 15 خرداد 1342 محفوظ است.